Error

An Error Was Encountered

The action you have requested is not allowed.

SANA YÜKLEDİĞİM ANLAM
VAN DENİZİ
VAN'LI
Van dostu Yavuz Donat
KİLİM
Yazı Detayı
02 Şubat 2020 - Pazar 12:36
 
Van Tarihi
Nedim İlikçi
 
 

Değerli okurlar; bu hafta tanıtmaya çalışacağım "Van Tarihi" isimli kitabın yazarı İbn- i Nuh, bu eserini 1710 tarihinde kaleme almaya başladığını ve o dönem elli bir yaşında olduğunu belirtiyor. Müellifin doğum ve ölüm yeri olan Van'a düşkünlüğü eserinden anlaşılıyor. Eser 1719 yılının olaylarını anlatırken aniden kesiliyor. Eserin böylesine aniden kesilmesi ve Osmanlıda adet olan hatime kısmının yazılmaması yazarımızın 1719 yılında 60 yaşında vefat ettiği kanaatini uyandırıyor. Yazarımızın bu eseri yazmaya başladığı tarihi esas aldığımızda, hicri yılın miladi yıla oranla kısalığını da hesaplayarak 1661 yılında Van'da doğduğu sonucuna varıyoruz. Böyle önemli bir eseri bizlere bıraktığı için kendisini rahmetle anıyorum.

Yazarımız elimizdeki bu kitabı dostlarının ısrarı ile yazmaya başladığını belirtir. (-iltimas-ı ahbap mütevali olup sinnim ömr ser-haddi sayılan hamsinden bir menzil teveccühde iken-der.) Kitabında Van'da doğduğunu iftihar ile anlatır. (-Van daru'l eman, gıpta numai-yı ekasire-i İran ve Turan'dır. Bu hakirin meskat-ı re'si, yani mevlüdi hem, mevtanı olmuştur.-der.)   Yazarımızın Van'da doğduğu, Van'da yaşadığı ve yine Van'da vefat ettiği kendi yazdıklarından anlaşılıyor. Van'a son derece düşkün olan İbn-i Nuh, Van'ın bölgenin en güzel beldelerinden biri olduğunu fakat Van hakkında yazılı bir belgenin bulunmadığını, bu sebeple kendisinin uzun süredir (dostların da isteği ile)böyle bir eser bırakmak için araştırmalar yaptığını söyler.

Yazarımızın Van'da gerek halk nezdinde gerekse mülki idareciler yanında önemli bir yerinin olduğu, Ulu (Ermen-Şah) Camii'de hatip olduğu, halka ve vilayet erkânına küsüf namazı (güneş tutulunca kılınan namaz) kıldırdığı, divan toplantılarına davet edildiği ve divanda konuşmalar yaptığı eserinden anlaşılmaktadır.

İbn-i Nuh'un Van Tarihi kitabı iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde İslam şahsiyetlerinin hayatları ve özellikleri ile ilgili bilgiler verir. Kitabın ikinci bölümünde Van ile ilgili bilgileri okuyucuya aktarır. Kitabını anlattığı konu ile ilgili şiirler ve beyitler ile zenginleştirir. Kitabında araştırdığı, duyduğu ve bizzat şahit olduğu bilgileri okuyucuya aktarır.

Dönemin devlet idarecilerinin kötü yönetim tarzlarından, halkın ve bölge milletlerinin iletişim ve yaşam biçimlerinden şikâyette bulunur ve onlara nasihatler verir.

Günümüzde yine deprem gündem oluşturduğu için İbn-i Nuh'un kitabından depremler ile ilgili bir bilgiyi sizlerle paylaşmayı uygun buldum. İbn-i Nuh Van'da yaşanmış olan bir depremden bahsederek şöyle der:"1646'da Van'da azim zelzele oldu. Ve Camii Kebir'in canib-i garbisi yıkılub çok binalar harab ve üç bin mikdarı nefs telef olmağla çok ciğerler kebab oldu. Ol esnada yine vilayet ahalisi iki taraf olub birbirine adavat ederdi. Hatta def-i bela içün hacet namazına çıktıklarında alat-ı harb ile çıkarlar idi.Yaramaz niyetlerinden üç dört ay mikdarı, zemin hareketten hali olmadı.Bahar eyyamı idi. Halk taşrada ve haymelerde (çadırlarda) sakin olub çok sergerdanlık (avarelik) çekdiler…."

Yine 1718'de Şaban ayının yirminci gecesi Van'da da hissedilen Erzurum merkezli bir depremin olduğunu söyler. Ancak bu deprem her ne kadar hissedilse de Van'da bir zayiatın olmadığı ancak Erzurum'da büyük can kayıplarının olduğunu ayrıntılarıyla anlatır.

İbn-i Nuh kitabında her işte bir hikmet olduğunu ve her şeyin zıddı ile bilinebileceğini ifade eder ve şu beytini paylaşır;  

Kadrini bimar bilür sıhhatin,/ Müflise sor lezzetini devletin./

İbn-i Nuh dünya malına çok meyletmenin yanlış olduğunu söyler ve düşüncesini şu beyti ile bildirir.

Kalb-i  arifde meyl-i mal olmaz./ Mail-i malda kemal olmaz…/

 "Van Tarihi" isimli kitap İbn-i Nuh tarafından yazılmış ve Yard. Doç. Dr. Zeki Tekin tarafından yayına hazırlanmış. 2003 yılında Ahenk Yayınları tarafından Van'da basılmış. Kitabın dilinin çok ağır olduğunu belirtmek isterim. Kitabı okumak isteyenlerin eğer Arapça ve Farsçaya hâkim değillerse kapsamlı bir Osmanlıca sözlüğü yanlarında bulundurmaları gerekir. Aksi halde kitabı anlamanın çok zor olacağını belirtmek isterim. Van'da Ulu Camii hatibi olan İbn-i Nuh isimli hemşehrimizin anlatımı ve gözlemleri ile Van'ımızın 320 yıl öncesini merak eden her hemşehrimizin okuması gereken bir kitap olduğunu tavsiye ederim.…

Kalın sağlıcakla…

 
Etiketler: Van, Tarihi,
Yorumlar
Diğer Yazılar
KİLİM
VAN'DA GÖÇ HAREKETLERİ
Alıntılar ve Fotoğraflarla 1914 ÖNCESİ ERMENİ KÖY HAYATI
V. ULUSLARARASI VAN GÖLÜ HAVZASI SEMPOZYUMU
ANILARLA ESKİ VAN’A DOĞRU BİR YOLCULUK
Sultan II. Abdulhamid Döneminde Van Vilayeti
Van Kent Araştırmaları
Yakın Tarihimizde Van Uluslararası Sempozyumu
VAN VE ÇEVRESİNDE ERMENİ İSYANLARI(1896-1916)
İngiliz Konsolos James Brant'ın Gözüyle Doğuda Değişim Yılları (1836-1852)
Doğu Anadolu ve Urartular
Görenlerin Gözü ile Van'da Ermeni Mezalimi
Van yatırları ve menkıbeleri
Van Mutfak Kültürü
Van Efsaneleri
Osmanlı Arşiv Belgelerinde Van
Ermeniler ve 1915 Tehcir Olayı
Van Tarihi ve Kürtler Hakkında Tetebbuat
Van Demek Vatan Demek
Evliya Çelebi Seyahatnamesi
Van Üçlemesi Gülü Astım Duvara
Hatıralarım "Ermeni Olaylarının İçyüzü"
Van Gölü'nün gemileri Tatvan'dan Bodrum'a yelken peşinde bir yaşam
Anadolu'da Amerikan Misyonerliği ve Misyon Hastaneleri (1880-1934)
Yakın tarihin canlı tanığı ZEVE
Arşiv Vesikalarıyla Ermeni Mezalimi ve Ermeniler
Kazım Karabekir Hayatım
XVI. ve XVII. Yüzyıllarda Van (1548-1648)
Ermeni Komitelerinin A'mal ve Harekât-I İhtilaliyyesi
GEÇMİŞTEN GELECEĞE VAN TÜRKÜLERİ-1 (Sözlü Kırık Havalar)
YÜKSEK YAYLANIN BAŞKENTİ VAN-TUŞPA Arkeolojik Rehber
Amerikan Misyonerlerinin Faaliyetleri ve Van İsyanları (1896)
Egido'nun hazin sonu
Ölüm ve sürgün Osmanlı Müslümanlarının etnik kıyımı (1821-1922)
Beş Türk Eyaletine Doğru
20. YÜZYIL DÖNEMECİNDE RUS GENERAL MAYEVSKY'NİN TÜRKİYE GÖZLEMLERİ VAN-BİTLİS VİLAYETLERİ ASKERİ İSTATİSTİĞİ
Ah Tamara
YIKILAN BİR ŞEHRİN ANATOMİSİ
Doğunun Yıldızı Van
Sefername
Van'da Ermeni Devleti Denemesi -Belgelerle-
Van'da Ermeni Mezalimi (1895-1920)
Cumhuriyet Dönemi'nde Vangölü havzasında yapılan kamu harcamaları ve yatırımlar (1923-1950)
Çeşitli Yönleriyle Van
OSMANLI ORDUSUNDA DÖRT YIL (1915-1919)
Bizim Eller Van
Ermeni Dosyası
Zavallı bir kuşun feryadı
Şark Yıldızı
Sona
Seyahatname-i Hudud
Türkiye'de Ermeni Meselesi
Urartu Tarihi ve Kültürü
Tarihi hakikatler
Seyyahların Gözüyle Van XIX. Yüzyıl
Van Hayatının En Yakın Şahidi: Molla Hamid Ekinci
Vilayat-ı Şarkiye Mültecileri Unutulmuş Bir Göç Trajedisi (1915-1923)
1915 Van'da Ermeni İsyanı
Sadettin Paşa'nın Anıları
Van konulu kitaplar
2 Nisan 2018'in bir Vanlı olarak bana hatırlattıkları
Haber Yazılımı