Error

An Error Was Encountered

The action you have requested is not allowed.

SANA YÜKLEDİĞİM ANLAM
VAN DENİZİ
VAN'LI
Van dostu Yavuz Donat
KİLİM
Yazı Detayı
10 Nisan 2014 - Perşembe 09:47
 
Zenginlik Van’da cevizle yeşersin!
Dr. Erdal ORMAN
 
 

Ceviz, Türkiye’nin en stratejik tarım ürünlerinden biridir. Aynı zamanda Van’ın da potansiyel zenginliğidir. Cevizi bu denli önemli yapan unsur, besleyici değerinin yanı sıra, mobilya sektöründen gıdaya, sanayiden sofraya birçok kullanım alanında giderek artan oranda tüketimidir. Ülkemizde kayıtlı ceviz ağacı sayısı yaklaşık 9,5 milyondur. Ceviz üreten en önemli iller arasında Van başı çekiyor. 200 bine yaklaşan ağaç sayısıyla Maraş, Hakkâri ve Bursa’nın ardından 4. sıradadır. Tek başına Bahçesarayilçemizde bile 100 bini aşkın ceviz ağacı bulunmaktadır.

Diğer yandan, üretim alanı sıralamasında Çin, ABD ve İran’dan sonra Türkiye, dünyada 4. sırada olmasına rağmen, üretimde ancak 10. sırada yer bulmuştur. Ve bu haliyle Türkiye, cevizin anavatanı olmasına rağmen, maalesef ithalatçı konumundadır. Bunun temel sebebi üretimimizi standart hale getiremeyişimizdir. Yani bir örnek üretimimiz yok. Sahip olduğumuz 9,5 milyon ceviz ağacı varlığımızın neredeyse tamamı, tohumdan yetişen cevizlerden oluşmaktadır. Haliyle hiçbir ağacın cevizi birbirine benzemiyor. Dolayısıyla irili ufaklı, homojenlikten uzak birçok çeşitle, dünya pazarında söz sahibi olmamız mümkün gözükmemektedir. Oysa bu konuda en ileri ülkelerden ABD ve Fransa, 50 yılı aşan melezleme çalışmaları neticesinde elde ettikleri;ince kabuklu, iç rengi beyaz, randımanı (iç oranı)yüksek, sofralık özellikleri üstün olan çeşitlerle,özellikle Fransa ülkemizin çok altında üretim alanlarına sahip olmasına rağmendünya ceviz piyasasını yönlendirmektedir…

Tüm bunları neden mi anlattım? Van, birçok üründe markalaşmışken maalesef cevizde bu olayı es geçmiştir. Oysa Bahçesaray, Çatak, Gevaş, kısmen Edremit birer ceviz ülkesi sayılır. Bu yörelerde üretilen cevizlerin ıslah edilmesiyle, yöre halkı inanılmaz bir refah elde edebilir. Bunu başaran yerler var ülkemizde. Çorum ili Oğuzlar ilçesi bunun en başarılı örneklerinden biridir. Belediye öncülüğünde yörede yetişen Aliağa adlı cevizi, Oğuzlar-77 adıyla tescillendirerek tüm ilçeye yaygınlaştırmışlar. Böylece ilçedeki cevizlerin sadece bu çeşitten olmasını sağlayarak bir bakımacevizlerini ıslah etmişler. Her yıl ilçede hasat edilen cevizlerin, yöredeki kadın ve çocuklar tarafından kabukları kırılarak, kurdukları kooperatifle deürünün iç ceviz şeklinde satışını gerçekleştirerek, ilçeye müthiş bir istihdam yaratmışlar. Ülkemizde bugün iç ceviz fiyatı,‘‘bir nevi ceviz borsası’’ bu ilçemizden yönetilmektedir.

Aynı zamanda görev yaptığım kurum, yörenin Aliağa cevizini Oğuzlar-77 olarak tescil ettiren,  yani çeşit sahibi kuruluş olduğundan bize ahde vefa gösterdiler. Geçen yıl ilçede yapılan ceviz şenliğine davet edildim.Bu ilçeyi yakından tanıma fırsatım oldu.  Oğuzlar ilçesi ekolojik olarak Bahçesaray’ın bir benzeri. Bahçesaray kadar olmasa da ulaşılması biraz zor bir yer.Çevresindeki karasal iklime göre mikro klima olarak nitelendirilecek bir iklime sahip.  Her iki yöreyi de yakından tanıdığım için, Oğuzlar ilçesindeki bu dayanışma,pekâlâ Bahçesaray veya Çatak’ta da çok kolay bir şekilde kurulabilir. Böylece yöremizin en mazlum, en çaresiz kadın ve çocuklarına, oturdukları yerden sadece ceviz kırarak iç ceviz eldesine yönelik bir istihdam yaratılabilir…

 Ancak,Van’da bahsettiğimiz 200 bin ağaçlık mükemmel potansiyelimiz,bir bakıma önümüze en büyük sorun olarak ortaya çıkmakta. Çünkü cevizlerimiz aşılı değil! Haliyle her ilçenin, her bahçenin hatta her ağacın cevizi farklı özellikler taşımaktadır. Bu durum satışa sunacağınız ürünün pazar değerini düşürüyor. Öncelikle, cevizin yoğun olduğu Bahçesaray, Çatak ve Gevaş ilçelerimizde iyi bir ıslah programı hayata geçirilmelidir.Zaten bununla ilgili ilk çalışmalar YYÜ Ziraat Fakültesi bünyesinde, idealist araştırma görevlilerimiz tarafından gerçekleştirilmişti. Cevizin doğal yayılış gösterdiği; Bahçesaray, Çatak, Gevaş ve hatta Erciş ile Muradiyeilçelerimizde seleksiyon çalışmaları yıllar önce bitirilmişti. Yani, ilimizin verim ve kalite açısından en mükemmel ceviz tipleri böylece kayıt altına alınmış,işin en önemli kısmı olan seleksiyon-1 aşaması tamamlanmıştı...

İşte bu değerli bilgiler ışığında, söz konusu kaliteli ağaçlardan alınacak aşı materyalleriyle, elde edilecek aşılı ceviz fidanlarının yörededikimleri teşvik edilmelidir. Bir yandan da mevcut ceviz popülasyonunda, verimden düşmüş ağaçlar, çeşit değiştirme aşısıyla kaliteli cevizlere dönüşümü sağlanıpstandart üretime yöneltilmelidir.

Bu yazdıklarım sizlere gerçekleştirilmesi zor bir hayal olarak gelse de, Van’da bu konuda büyük bir fırsat yakalanmış durumda. Şöyle ki, Tema Vakfı önderliğinde, Milli Eğitim Bakanlığının ortak yürüttüğü, yazımın başlığında atıfta bulunduğum ‘‘Umutlar Okulda Cevizle Yeşersin’’ adlı güzel bir proje yürütülmekte. Okullara gönderilen torf, poşet ve ceviz tohumlarıyla, öğrencilere fidan yetiştirme bilinci aşılanırken, bir yandan da binlerce tohum ceviz ağacına dönüşmek üzere start alıyor.

 2010 yılından beri yürüyen proje, gönüllülük esasına dayanmakla birlikte tamamen idealist birkaç özverili insan tarafından yürütülmekte. Şimdiye kadar 300 bin tohum fidana dönüşmüş. Guinness rekorlarına girmeye aday bir çalışma. Hatta KevenliToki’de sulama tesisli, tel örgülü örnek bir kapama bahçe bile kurulmuş. Oldukça yoğun emek, organizasyon ve fedakârlık gerektiren bu projeye emeği geçenleri tebrik ediyorum ve her konuda yanlarında olduğumu belirtiyorum.

Yalnız, bir projenin olmazsa olmazı olan ‘‘proje sonrası uygulama’’ dediğimiz ya da işin sonunda ortaya çıkacak değer, üretim veya yarar konusundabiraz endişelerim var. Mutlaka bu projede de gecesini gündüzüne katarak, işin yükünü çekenlerolduğu gibi umursamaz davrananda çoktur. İşin bu kısmını,Türkiye’deki her sosyal projede meydana gelenrutin hasatlıklarımız olarak düşünsekte,esasen projenin ‘‘daha faydalı olması’’ durumu ihmal edilmekte bence.

Uzun lafın kısası;İl Tarım Müdürlüğü ve Orman İşletme Şefliği de hazır projenin içindeyken, madem bu kadar çok fidanyani çöğür elde ediliyorken, neden projeye bir aşılama programı eklenmiyor? Yani un var, şeker var, geriye helva yapmak kalıyor. Biz ziraatçılarla ormancılar arasındaki ters düştüğümüz nokta tamda burası işte. Onlar haklı olarak ağaçlandırma çalışmaları minvalinde işe ‘‘yeter ki köklü fidan elde edelim’’ diye bakarlar. Bizler için ise aşısız bitki ‘‘yabani’’ anlamındadır.2004 yılında, Bahçesaray’da ÇEKÜL Vakfının ‘‘Bahçesaray Cevizlerini Yaşatalım’’ adlı projede, Van Orman İşletme Şefliğiyle birlikte çalışma imkânı bulmuştum. Dolayısıyla kurumda çok iyi derecede, ceviz aşısı bilen teknik elemanların var olduğunu biliyorum.  Yöre halkından da aşıyı bilen gönüllü kişilerin projeye katılımı sağlanarak bu konuda sonuç alınabileceğini düşünüyorum. Bu özgün proje yol alıp gidiyorken, mevcut altyapıdan maksimum seviyede yararlanılmalı,bu muazzam üretim kültüre alınmalıdır. Düşünsenize, 300 bin aşılı standart ceviz ağacının Van’da yetiştirildiğini! Bugün pazarda en vasat ceviz bile ortalama 15-20 TL arasında fiyat buluyor. Bu fiyat iç cevizde 35 TL’ye kadar çıkabiliyor. Bir ceviz ağacı ortalama 8. yılından itibaren ekonomik anlamda meyve vermeye başlıyor. Ağaç başına en az 20 kg.danhesaplayın. Esas,Guinness rekorlarına işte bu bilanço girer…

Ve belki de işin sonunda ‘‘ Van Cevizi’’ diye bir markamız daha olur, ne dersiniz?

 
Etiketler: Van’da, zenginlik, cevizle, yeşersin
Yorumlar
Diğer Yazılar
Tarımda Tarihi Fırsat Kaçırılmamalı
Kuş Gribi Beklerken Koronavirüse Teslim Olmak!
Bir Cennettir Bahçesaray, Yolu Sırattan Geçer…
Vanspor'a dair notlar
Bir kupa maçının anatomisi
Doğudan batıya bir köprüdür Vanspor
Kral Menua'nın kemikleri sızlasın!
Van Masterler Derneğinden ezberleri bozan girişim
Dirlik, Birlik, Beraberlik İşte Van! İşte Vanspor!
Tematik Turizmde Van'a Eskişehir Örneği
Van'da korkaklık dönemi bitmiştir
Büyük Kaptan, Efsane Vanspor’u Anlatıyor -3-
Büyük Kaptan, Efsane Vanspor’u Anlatıyor -2-
Büyük Kaptan, Efsane Vanspor’u Anlatıyor -1-
Van Kütüğüne Yeni Bir Eser ''Dünyada Van''
Avm değil kent üniversitesi
Evinde Kazanmak Herşeydir!
Bir hayatın öğrettikleri
Bu Yazın Yeni Trendi Vangölü Ekspresi Olsun!
Kongrenin Ardından
Van Uluslararası Tarım Bilimleri Kongresine Doğru
İkiyüzlü Federasyon
Bu takıma bir ağabey gerekli!
Tarih tekerrür edecek mi?
Van Gölü'ne Yüzyılın Projesi
Kan kardeşlerin hüzünlü hikâyesi
Hakemin çabası yetmedi!
Türkiye Kupası büyüklere peşkeş mi çekiliyor?
Altın Markamız: Nur Tatar
41 Yaş, Üç Darbe Bir Muhtıra
Terörün Panzehiri: Futbol
Bir Başarı Hikâyesi: Cevdet Uzunköprü
Van'daki törenin ardından…
Vangölü etrafında bir gezinti
YİNE BAŞARDINIZ!
Adliye ve Sağlık Çalışanlarının Dramı
Yaşar Kemal’i Anlamak
Geçmişten Bugüne Van’ın TFF ile İmtihanı
Gevaş’ta Tarih Kurtuluyor
Belediyenin Futbol Çıkmazı
Ceviz Çalıştayı Van’a Vizyon Katacak
Karçın Mevsimi
Başbakan’dan son istek
Dünya kupasında dört vansporlu
Yönetilemeyen Kulüp B.Vanspor
Van Futboluna Yeni Bir Soluk 1974 Vanspor Kulübü
Öteki Gündemin Değişmeyen Başkenti Van
İstanbul’da Van Kahvaltısı!
İlk yarının ardından
B.Vanspor zevk verdi (Gölcükspor- B.Vanspor Maçı İzlenimleri)
İstanbulspor-BelediyeVanspor maç izlenimleri
B.Vanspor Uzatmalarda Yıkıldı
KUPA BEYİ B.VANSPOR
Siirt, Bitlis, Van…
Van basınında bir ilk
Bir Cesur Yürek Aranıyor
Eski Van'da Bir Gezinti
Ricciardone'nin Van ziyaretinin ardından
Huzuru Arayan Memleketim
Yukarı Denizin Son Umudu Başbakan
Bitmeyen Senfoni; Sahil Yolu Projesi
Tanrı İstemezse Yaprak Düşmezmiş...
B.Vanspor'un Umudu U-17'ler
Van'a Yeni Üniversiteler...
Büyük Şehir'e Logo, Van Kedisi Olmalı!
Orhangazi B.Vanspor maçı!
Futbolda Hırs Her Zaman Kazandırmaz!
Van çağı başlıyor...
İpekyolu Fuarı
B.Vanspor'a Coşku Gerek!
Olimpiyat Şerefimiz; Nur TATAR
Van turizmine dair...
Bir Vanspor vardı (3)
Bir Vanspor vardı (2)
Bir Vanspor vardı... (1)
Şimdi Bahçesaray zamanı!
Endemik Zenginliğimiz " VAN BALIĞI"
Alkışlar B.Vanspor'a
BÜYÜK ŞEHİRE BÜYÜK STAT YAKIŞIR!
BU SPORCULAR VAN'IN YÜZAKI OLDU
VAN'I "DÖRT T" KURTARIR!
ÖNCE VAN KEDİSİ ŞİMDİ VAN GÖLÜ!
DEPREMZEDE KİRACILAR
Haber Yazılımı