SANA YÜKLEDİĞİM ANLAM
VAN DENİZİ
VAN'LI
Van dostu Yavuz Donat
KİLİM
Yazı Detayı
21 Temmuz 2019 - Pazar 15:27
 
OSMANLI ORDUSUNDA DÖRT YIL (1915-1919)
Nedim İlikçi
 
 

Değerli okurlar; bu hafta sizlere Osmanlı Ordusunda binbaşı rütbesi ile dört yıl görev yapmış Venezüellalı bir paralı askerin hatıra kitabını tanıtmaya çalışacağım. Bu binbaşının 1915 yılı Mayıs ayında Rus ve Ermeni işgali sonucu ilimizin boşaltılması esnasında Van'da görev yapıyor olması hatıratının önemini artırıyor.

Nogales hatıratına hayatını anlatarak başlıyor. Osmanlı Ordusuna nasıl katıldığı ve Anadolu'nun genel durumundan bahsediyor. Tanıştığı birçok Osmanlı yetkilisinin kendisinde bıraktığı izlenimleri anlatıyor. Enver, Talat ve Cemal paşalarla yakından tanışıyor. Tanıştığı yetkililer hakkında hem olumlu hem de olumsuz sözler sarf ediyor. Enver Paşa'nın amcası Halil Paşa ile yıldızları bir türlü barışmıyor.

Nogales Osmanlı'da askerlik ile ilgili şöyle bir tespitte bulunuyor;"Sultan II. Mahmut 1826'da yeniçerileri kaldırdıktan sonra, Türkiye'de zorunlu askerlik kondu. Gülhane Hattı Şerifiyle, Osmanlı uyruğu olan Hıristiyanlar, ufak bir bedel ödeyerek, askerlikten muaf tutuluyorlardı. Sınırlı bir geliri olan Müslümanlar er olarak hizmet ediyorlardı. Askerlik bazen 10-12 yıl sürüyordu. Bu adaletsiz ve keyfi düzen, çok kötü sonuç verdi. İmparatorluğun Hıristiyan uyrukları zenginleşip, çocuklarını okuturken, Müslümanlar, özellikle orta ve batı Anadolu'nun çiftçileri fakirleşiyorlardı."     

Nogales Anadolu'ya geçtikten sonra gördüklerini ve htiklerini yazıyor. Bunlardan bir gözlemi şöyledir;"Birisi Müslümanlığı anlamak isterse onu İstanbul'da aramamalı. Anadolu şehirlerine bakmalı. Oralarda insanlar ruhsalı, maddeselin üzerinde tutmaktan çekinmezler. Yakın doğu kentlerinin, Avrupa'dakilerden daha az kültürlü olduğunu sananlar aldanıyorlar."

Nogales İstanbul'dan trenle yola çıkıyor ve Şarkışla'ya geliyor. Şarkışla'dan sonra Sivas, Erzincan, Erzurum, Bingöl, Muş, Bitlis, Ahlât ve Adilcevaz'a varıyor. Adilcevaz'dan Van'a tekneyle ulaşıyor. 25 Nisan 1915'te Van'a varıyor.14 Mayıs 1915 tarihine kadar yaklaşık 20 gün Van'da görev yapıyor. Van boşaltılınca ordu ile beraber Norduz üzerinden Siirt'e geçiyor. Diyarbakır, Halep, Şam Bağdat, Filistin gibi Osmanlı şehirlerine görevi gereği gidiyor. Gittiği yerlerde gördüklerini ve yaşadıklarını kendi his ve düşünce dünyasında yoğurarak hatıra kitabına yazıyor. 

Van'a varınca kendisini dönemin Van Valisi Cevdet Bey karşılıyor. Bu karşılamayı şöyle anlatıyor;"Enver Paşa'nın kaynı, Van Valisi, İmparatorluğun en enerjik ve güçlü memurlarından Cevdet Bey kale kapısından çıkıp beni karşıladı. Kendisi kırk yaşlarında, kırpık bıyıklı, zayıf ve ortadan uzun boylu, son Paris modasına göre giyinmiş biriydi. Koyu siyah gözleri ve saçları cildinin sarılığıyla zıt bir görüntü yapıyordu. Bütün gerçek Osmanlılar gibi çok kültürlü, terbiyeli ve işine geldiğinde eli açık olan Cevdet Bey, aslında insan biçiminde bir panterdi. Onu taciz edeni ya da gerektiğinden fazla bileni, yolundan sessizce kaldırıyordu."

Nogales Vali Cevdet Bey'le hükümet konağında yediği akşam yemeğini şöyle tasvir ediyor;"Bir uşak gelerek beni alıp yemek odasına götürdü. Odanın ortasında bir masa, gümüş ve kristal yemek takımlarıyla parlıyordu. Bu sofranın düzeni Avrupa'da bile geçer not alırdı. Vali, akşam yemeği kıyafetiyle, beyaz kravatı, hatta yaka deliği çiçeğiyle karşımda oturuyordu. Solumda da Yüzbaşı Reşit Bey kusursuz üniformasıyla oturuyordu. Kendisi Laz Taburunu komuta ediyordu ve aynı zamanda valinin sağ koluydu."

Osmanlı ordusundaki varlığı bir muamma olan Nogales'in kitabının birçok çelişkili anlatımlar ihtiva ettiğini söyleyebilirim. 
Venezüellalı Binbaşı Rafael De Nogales Mendez'in hatıraları ilk olarak1924 yılında Buenos Aires'te bir Alman yayınevi tarafından basılmış.1931 yılında "Hilal Altında Dört Sene" adıyla Türkçeye çevirilmiş. Bendeki kitap Yaba Yayınları tarafından 2008 yılında basılmış. Kitap İngilizceden Türkçeye Vedii İlmen tarafından tercüme edilmiş ve 301 sayfadan ibarettir. 

1915-19 yıllarında Anadolu ve Arap coğrafyasında görev yapmış olan bu yabancı askerin gözü ve duyguları ile o yılları öğrenmek isteyen herkesin okumasını önereceğim bir kitap olduğunu söyleyebilirim.
Kalın sağlıcakla….

 
Etiketler: OSMANLI, ORDUSUNDA, DÖRT, YIL, (1915-1919),
Yorumlar
Diğer Yazılar
KİLİM
VAN'DA GÖÇ HAREKETLERİ
Alıntılar ve Fotoğraflarla 1914 ÖNCESİ ERMENİ KÖY HAYATI
V. ULUSLARARASI VAN GÖLÜ HAVZASI SEMPOZYUMU
ANILARLA ESKİ VAN’A DOĞRU BİR YOLCULUK
Sultan II. Abdulhamid Döneminde Van Vilayeti
Van Kent Araştırmaları
Yakın Tarihimizde Van Uluslararası Sempozyumu
VAN VE ÇEVRESİNDE ERMENİ İSYANLARI(1896-1916)
İngiliz Konsolos James Brant'ın Gözüyle Doğuda Değişim Yılları (1836-1852)
Doğu Anadolu ve Urartular
Görenlerin Gözü ile Van'da Ermeni Mezalimi
Van yatırları ve menkıbeleri
Van Mutfak Kültürü
Van Efsaneleri
Osmanlı Arşiv Belgelerinde Van
Ermeniler ve 1915 Tehcir Olayı
Van Tarihi ve Kürtler Hakkında Tetebbuat
Van Demek Vatan Demek
Evliya Çelebi Seyahatnamesi
Van Tarihi
Van Üçlemesi Gülü Astım Duvara
Hatıralarım "Ermeni Olaylarının İçyüzü"
Van Gölü'nün gemileri Tatvan'dan Bodrum'a yelken peşinde bir yaşam
Anadolu'da Amerikan Misyonerliği ve Misyon Hastaneleri (1880-1934)
Yakın tarihin canlı tanığı ZEVE
Arşiv Vesikalarıyla Ermeni Mezalimi ve Ermeniler
Kazım Karabekir Hayatım
XVI. ve XVII. Yüzyıllarda Van (1548-1648)
Ermeni Komitelerinin A'mal ve Harekât-I İhtilaliyyesi
GEÇMİŞTEN GELECEĞE VAN TÜRKÜLERİ-1 (Sözlü Kırık Havalar)
YÜKSEK YAYLANIN BAŞKENTİ VAN-TUŞPA Arkeolojik Rehber
Amerikan Misyonerlerinin Faaliyetleri ve Van İsyanları (1896)
Egido'nun hazin sonu
Ölüm ve sürgün Osmanlı Müslümanlarının etnik kıyımı (1821-1922)
Beş Türk Eyaletine Doğru
20. YÜZYIL DÖNEMECİNDE RUS GENERAL MAYEVSKY'NİN TÜRKİYE GÖZLEMLERİ VAN-BİTLİS VİLAYETLERİ ASKERİ İSTATİSTİĞİ
Ah Tamara
YIKILAN BİR ŞEHRİN ANATOMİSİ
Doğunun Yıldızı Van
Sefername
Van'da Ermeni Devleti Denemesi -Belgelerle-
Van'da Ermeni Mezalimi (1895-1920)
Cumhuriyet Dönemi'nde Vangölü havzasında yapılan kamu harcamaları ve yatırımlar (1923-1950)
Çeşitli Yönleriyle Van
Bizim Eller Van
Ermeni Dosyası
Zavallı bir kuşun feryadı
Şark Yıldızı
Sona
Seyahatname-i Hudud
Türkiye'de Ermeni Meselesi
Urartu Tarihi ve Kültürü
Tarihi hakikatler
Seyyahların Gözüyle Van XIX. Yüzyıl
Van Hayatının En Yakın Şahidi: Molla Hamid Ekinci
Vilayat-ı Şarkiye Mültecileri Unutulmuş Bir Göç Trajedisi (1915-1923)
1915 Van'da Ermeni İsyanı
Sadettin Paşa'nın Anıları
Van konulu kitaplar
2 Nisan 2018'in bir Vanlı olarak bana hatırlattıkları
Haber Yazılımı