Yazı Detayı
29 Haziran 2020 - Pazartesi 12:22
 
KİLİM
Nedim İlikçi
 
 

Yaşamın Acı Motifleri

Değerli okurlar; Toplumların hayatında unutulması uzun yılları alan olaylar vardır. İlimizde yaşanan bu nevi olaylardan bir tanesi de 1930’lu yıllarda yaşanmış olan Zilan olaylarıdır. Şarkılara, türkülere, destanlara konu olmuş Zilan olayları, çeşitli vesilelerle bugün hala sohbetlerimizde gündem oluşturur.

Eyyüp Altun “Kilim” isimli romanına yaklaşık 90 yıl önce ilimizde yaşanmış Zilan olaylarını konu edinmiş. Zilan’da ve sonrasında yaşananları bir romancının gözleri ile gündemimize taşımış. Okuyucuların bu olayları bir romancının gözleri ile öğrenmesini ve değerlendirmesini sağlamış. O günün olaylarını bizzat yaşamış bir ailenin fertlerini romanına kahraman edinmiş. Onların gözleri ile bakmış ve onların kulakları ile duymuş. Zilan olaylarını ve sonrasında yaşananları, olayı yaşayanların hisleri ve duygu dünyalarını, olay kahramanlarının ağzı ile romanında dillendirmiş. Bu olayın, sebep ve sonuçlarını herhangi bir siyasi kaygıya kapılmadan olduğu gibi okuyucuya aktarmış.

Eyyüp Altun daha önce yayınlanmış olan “Sona”ve “Kızıltopraklar” isimli romanlarında 1915 olaylarını okuyucuların bilgisine sunmuştu.” Kilim” romanında da Zilan olaylarını okuyucuların bilgisine sunmuş. Daha önceki romanlarında olduğu gibi yorulmadan ve zevkle okuyacağımız bir roman vücuda getirmiş.

Zilan olaylarını siyasi ve tarihi boyutları ile işleyen birçok kitap okumuşuzdur. Olayları yaşayan veya olayların yansımalarına şahitlik etmiş birçok insanı dinlemişizdir. Ancak Zilan’ı bizzat yaşamış bir ailenin fertlerini, “kilim”  romanında dinleyerek öğrenmek çok daha etkili oluyor diye düşünüyorum. Güçlü bir hayal dünyasına sahip olan romancının olaylar anı ve sonrasını roman kahramanlarının dili ile tasvir ederek okuyucuların bilgilerine sunması çok daha öğretici oluyor. Zilan olaylarının kavranmasını ve tahlilini kolaylaştırıyor.

Romanda Zilan olayları vesilesi ile Erciş’ten Anadolu’nun iç bölgelerine göçe tabii tutulan bir ailenin yaşadıkları konu ediniliyor. Göç yolculuğu ve yerleşilen yerde yaşanan sorunlar en ince ayrıntıları ile tasvir ediliyor. İnsanoğlunun göç etse bile köklerinin olduğu ve doğduğu toprakları unutamadığı ve adeta hücrelerinde yaşadığı anlatılıyor.

Roman sadece bu topraklardan göç eden bir aile üzerine kurgulanmıyor. Bir de ihtirasının, tutkusunun ve çocuk yaşlarında kendisine yapılan bir duygusal umursamazlığın hesabını yıllar sonra soran bir kadının son derece sinsi hesapları ve yaşattıkları ile de zenginleştiriliyor. Bu vesile ile bölgemizde 90’lı yıllarda yaşanan siyasi ve sosyal yaşanmışlıklara da ışık tutuluyor. Romanı okurken bir taraftan Zilan olayları sebebiyle göçe tabii tutulan bir ailenin yaşadıklarını takip ediyor, bir taraftan ihtirasının peşinde adım adım koşan bir kadının neler yapabileceğine şahit oluyorsunuz. Bu arada bu ihtirasın kurbanı olan insanların serencamlarını hayretle izliyorsunuz.

Roman kahramanlarından Fariz Dede’nin çocuk yaşında yaşadığı ve Zilan göçünü anlatan romandan bir paragrafı siz okuyucularla paylaşmak istiyorum.”Sabah ezanında yola koyulduğumuz için daha öğlen olmadan Erciş’e vardık. Büyük bir kalabalık vapur iskelesinin yakınındaki geniş bir meydanda toplanmıştı. Sığır böğürtüleri, at kişnemeleri, bağırmalar, çağırmalar, ağlaşmalar almış başını gidiyordu. Meydana yaklaşmıştık ki rütbeli askerlerden biri kafileyi durdurup arkamızdaki on aile ile birlikte bizi kenara aldı. Bir görevli gelip bu on ailenin reislerinin isimlerini bir deftere yazdı. Ardından hane nüfuslarının sayısını reislerinden alıp defterdeki bir başka yere kaydetti ve bazı talimatlar sıraladı:”Siz on aile birbirinizden ayrılmayacaksınız. Sorumlunuz şu karşıda duran çavuştur. Her bir derdinizi ona anlatabilir ve ondan yardım isteyebilirsiniz. Başka kafilelere mensup şahıslarla konuşmak ve onlara karışıp kaybolmak yok!”diyor ve yaşananlar devam eder…

“Kilim” isimli roman Eyyüp Altun tarafından yazılmış. Boyalıkuş Yayınlarından 2019 yılında piyasaya çıkmış ve 191 sayfadan ibarettir. Romanın kurgu olmakla birlikte gerçek olay ve kişilerin yaşanmışlıkları esas alınarak yazıldığını da belirtmek isterim. Van’ımızın tarihinde hatıraları halen taze olan Zilan olaylarını bölgenin tarihine ve sosyolojisine hâkim olan bir yazarın romanından takip etmek isteyen herkesin okuması gereken bir kitap olduğunu tavsiye ediyorum… Kalın sağlıcakla…

 
Etiketler: KİLİM,
Yorumlar
Diğer Yazılar
ALİ İHSAN SABİS HARP HATIRALARIM BİRİNCİ DÜNYA HARBİ
VAN'DA GÖÇ HAREKETLERİ
Alıntılar ve Fotoğraflarla 1914 ÖNCESİ ERMENİ KÖY HAYATI
V. ULUSLARARASI VAN GÖLÜ HAVZASI SEMPOZYUMU
ANILARLA ESKİ VAN’A DOĞRU BİR YOLCULUK
Sultan II. Abdulhamid Döneminde Van Vilayeti
Van Kent Araştırmaları
Yakın Tarihimizde Van Uluslararası Sempozyumu
VAN VE ÇEVRESİNDE ERMENİ İSYANLARI(1896-1916)
İngiliz Konsolos James Brant'ın Gözüyle Doğuda Değişim Yılları (1836-1852)
Doğu Anadolu ve Urartular
Görenlerin Gözü ile Van'da Ermeni Mezalimi
Van yatırları ve menkıbeleri
Van Mutfak Kültürü
Van Efsaneleri
Osmanlı Arşiv Belgelerinde Van
Ermeniler ve 1915 Tehcir Olayı
Van Tarihi ve Kürtler Hakkında Tetebbuat
Van Demek Vatan Demek
Evliya Çelebi Seyahatnamesi
Van Tarihi
Van Üçlemesi Gülü Astım Duvara
Hatıralarım "Ermeni Olaylarının İçyüzü"
Van Gölü'nün gemileri Tatvan'dan Bodrum'a yelken peşinde bir yaşam
Anadolu'da Amerikan Misyonerliği ve Misyon Hastaneleri (1880-1934)
Yakın tarihin canlı tanığı ZEVE
Arşiv Vesikalarıyla Ermeni Mezalimi ve Ermeniler
Kazım Karabekir Hayatım
XVI. ve XVII. Yüzyıllarda Van (1548-1648)
Ermeni Komitelerinin A'mal ve Harekât-I İhtilaliyyesi
GEÇMİŞTEN GELECEĞE VAN TÜRKÜLERİ-1 (Sözlü Kırık Havalar)
YÜKSEK YAYLANIN BAŞKENTİ VAN-TUŞPA Arkeolojik Rehber
Amerikan Misyonerlerinin Faaliyetleri ve Van İsyanları (1896)
Egido'nun hazin sonu
Ölüm ve sürgün Osmanlı Müslümanlarının etnik kıyımı (1821-1922)
Beş Türk Eyaletine Doğru
20. YÜZYIL DÖNEMECİNDE RUS GENERAL MAYEVSKY'NİN TÜRKİYE GÖZLEMLERİ VAN-BİTLİS VİLAYETLERİ ASKERİ İSTATİSTİĞİ
Ah Tamara
YIKILAN BİR ŞEHRİN ANATOMİSİ
Doğunun Yıldızı Van
Sefername
Van'da Ermeni Devleti Denemesi -Belgelerle-
Van'da Ermeni Mezalimi (1895-1920)
Cumhuriyet Dönemi'nde Vangölü havzasında yapılan kamu harcamaları ve yatırımlar (1923-1950)
Çeşitli Yönleriyle Van
OSMANLI ORDUSUNDA DÖRT YIL (1915-1919)
Bizim Eller Van
Ermeni Dosyası
Zavallı bir kuşun feryadı
Şark Yıldızı
Sona
Seyahatname-i Hudud
Türkiye'de Ermeni Meselesi
Urartu Tarihi ve Kültürü
Tarihi hakikatler
Seyyahların Gözüyle Van XIX. Yüzyıl
Van Hayatının En Yakın Şahidi: Molla Hamid Ekinci
Vilayat-ı Şarkiye Mültecileri Unutulmuş Bir Göç Trajedisi (1915-1923)
1915 Van'da Ermeni İsyanı
Sadettin Paşa'nın Anıları
Van konulu kitaplar
2 Nisan 2018'in bir Vanlı olarak bana hatırlattıkları
Haber Yazılımı