Error

An Error Was Encountered

The action you have requested is not allowed.

SANA YÜKLEDİĞİM ANLAM
VAN DENİZİ
VAN'LI
Van dostu Yavuz Donat
KİLİM
Yazı Detayı
19 Ocak 2020 - Pazar 13:55
 
Hatıralarım "Ermeni Olaylarının İçyüzü"
Nedim İlikçi
 
 

Değerli okurlar; Hüseyin Nazım Paşa 1854 yılında İstanbul'da doğmuş, 1927 yılında yine İstanbul'da vefat etmiş. Yaşadığı dönemin gazetelerinde makaleler yazmış, tiyatro eserleri yazmış, mutasarrıflık, zabıta nazırlığı ve valilik görevlerinde bulunmuş bir Osmanlı devlet adamıdır. "Hatıralarım" adı ile yazmış olduğu kitap ilimizden de bahsettiği için bu kitabı sizlere tanıtmamın faydalı olacağını düşündüm. Bu kitapta yazılmış olan yazıların 1931 yılında Yeni Gün isimli gazetede bölümler halinde yayınlanmış olduğunu da belirtmek isterim.

Nazım Paşa Anadolu ve İstanbul'da Ermeni hadiselerinin yaşandığı dönem Osmanlının en aktif bürokratlarından biridir. Bu olayların yaşanmasının sebeplerini ve sonuçlarını kendi penceresinden değerlendirir ve anılarında yazar. Osmanlı bürokratı olmasına rağmen dönemin bürokrasisini ve Sultan Abdulhamid'i de eleştirir. "Abdulhamid Han belki iyi bir adamdı, belki iyi bir hükümdar da olabilirdi, eğer maiyeti namuskâr, münevver adamlardan, itimadı umumiyyeyi kazanmış şahsiyetlerden intihab etmiş olsaydı."der… Osmanlı bürokrasisinden yakınırken de "Naehillerin, gayri müstehakların, mülevves adamların, umum muvacehesinde şerefli mevkilere isadı bir hükümet için harici düşmandan ziyade tehlike teşkil eder." der.

Nazım Paşa kitabında 1894 yılı Şubat ayının on üçünde, Van polis komiserinin kendisine şifreli telgraf  ile bildirdiği, Van'da Ermeni Komitacıları ve bir Ermeni aile arasında geçen  olayı şöyle aktarır; " Van karakol komiseri sabah karakola geliyor. Bir polis memuru komisere geliyor ve içeride iki Ermeni var, başlarına bir felaket gelmiş,  sizi görmek istiyorlar diyor. Odaya giren bu iki Ermeni Van'ın Terzi Bernik Mahallesinden İstapan oğlu Karabet ile kardeşi Markre'dir. Uykusuzluktan ve korkudan benizleri uçmuş ve bitap haldeler. Komiser kendilerine ne olduğunu soruyor. Onlar da birkaç gün önce evimize Tepebaşı Mahalleli Vahan'la, başı şapkalı ve bellerinde rovelverler ve kamalar olan tanımadığımız iki adam geldi. Vahan bize Ermeni Komitelerine alınacak silah için hissenize sekiz lira isabet etti, bu parayı tedarik ediniz. Birkaç gün sonra size bir mektupla bir adam gelecektir, parayı O'na teslim edersiniz, dediler ve gittiler. Birkaç gün sonra Vahan'ın arkadaşlarından Ropen bir mektup getirdi ve sekiz lirayı istedi, ancak paramız yoktu. Zaten olsa da vermek istemiyorduk. "Paramız yok, sonra icabına bakarız" dedik savdık. Fakat akşamüzeri gene geldi ve sekiz lirayı şimdi vermezseniz evinizi yakacağız, çocuklarınızı, karılarınızı köpek gibi boğazlayacağız, sizi de sokak ortasında parça parça edeceğiz, deyip gitti. Ne yapacağımızı şaşırdık. Murahhas efendiye gittik derdimizi anlattık." Ben din işlerinden başka bir şeye karışmam, yalnız milletin arzusuna aykırı hareket edenlerin sonu hayır olmaz." diye O'da komitecilere taraftarlık etti. Nihayet efendim dün gece, gece yarısına doğru, Vahan yanında dokuz on kişi ile evimize baskın etti. Biz kapıları güzelce kapatmış ve arkalarına dayak koymuştuk. Evimizin arka tarafında bağ avlusu vardır, oradan yavaşça sıvıştık, biraz sonra devriyeye rast geldik. İşi atlattık, bilmem artık onlar ne yaptılar…"

Maalesef daha sonraki günlerde Nazım paşa'ya yazılan bir başka şifreli telgrafta İstepan oğlu Karabet'in Terlemez oğlu sokağında çilingir Agop'un oğlu Kirkor tarafından rovelver kurşunu ile katledildiği bilgisi veriliyor.

"Hatıralarım- Ermeni Olaylarının İçyüzü-" isimli kitap Hüseyin Nazım Paşa tarafından yazılmış. Tahsin Yıldırım tarafından yayına hazırlanmış. Üçüncü baskısı 2007 yılında Selis Kitaplar Yayınevi tarafından yapılmış ve 320 sayfadan ibarettir.

Osmanlı döneminde bürokrasinin nasıl çalıştığını-çalışmadığını, Ermeni olaylarına karşı alınan tedbirlerin yeterliliğini-yetersizliğini,  Avrupa ve Rus sefaretlerinin bu olaylardaki rolünü, Osmanlı bürokratı olarak birebir yaşamış bir paşanın anılarından takip etmemizin faydalı olacağı kanaatindeyim. Ayrıca o dönem ilimizde ve bölgemizde nelerin yaşandığını Nazım Paşa'ya yansıyan bilgi ve belgeler ölçüsünde öğrenmek isteyenlerin okumaları gereken bir kitap olduğunu tavsiye ediyorum.

Kalın sağlıcakla…

 
Etiketler: Hatıralarım, "Ermeni, Olaylarının, İçyüzü",
Yorumlar
Diğer Yazılar
KİLİM
VAN'DA GÖÇ HAREKETLERİ
Alıntılar ve Fotoğraflarla 1914 ÖNCESİ ERMENİ KÖY HAYATI
V. ULUSLARARASI VAN GÖLÜ HAVZASI SEMPOZYUMU
ANILARLA ESKİ VAN’A DOĞRU BİR YOLCULUK
Sultan II. Abdulhamid Döneminde Van Vilayeti
Van Kent Araştırmaları
Yakın Tarihimizde Van Uluslararası Sempozyumu
VAN VE ÇEVRESİNDE ERMENİ İSYANLARI(1896-1916)
İngiliz Konsolos James Brant'ın Gözüyle Doğuda Değişim Yılları (1836-1852)
Doğu Anadolu ve Urartular
Görenlerin Gözü ile Van'da Ermeni Mezalimi
Van yatırları ve menkıbeleri
Van Mutfak Kültürü
Van Efsaneleri
Osmanlı Arşiv Belgelerinde Van
Ermeniler ve 1915 Tehcir Olayı
Van Tarihi ve Kürtler Hakkında Tetebbuat
Van Demek Vatan Demek
Evliya Çelebi Seyahatnamesi
Van Tarihi
Van Üçlemesi Gülü Astım Duvara
Van Gölü'nün gemileri Tatvan'dan Bodrum'a yelken peşinde bir yaşam
Anadolu'da Amerikan Misyonerliği ve Misyon Hastaneleri (1880-1934)
Yakın tarihin canlı tanığı ZEVE
Arşiv Vesikalarıyla Ermeni Mezalimi ve Ermeniler
Kazım Karabekir Hayatım
XVI. ve XVII. Yüzyıllarda Van (1548-1648)
Ermeni Komitelerinin A'mal ve Harekât-I İhtilaliyyesi
GEÇMİŞTEN GELECEĞE VAN TÜRKÜLERİ-1 (Sözlü Kırık Havalar)
YÜKSEK YAYLANIN BAŞKENTİ VAN-TUŞPA Arkeolojik Rehber
Amerikan Misyonerlerinin Faaliyetleri ve Van İsyanları (1896)
Egido'nun hazin sonu
Ölüm ve sürgün Osmanlı Müslümanlarının etnik kıyımı (1821-1922)
Beş Türk Eyaletine Doğru
20. YÜZYIL DÖNEMECİNDE RUS GENERAL MAYEVSKY'NİN TÜRKİYE GÖZLEMLERİ VAN-BİTLİS VİLAYETLERİ ASKERİ İSTATİSTİĞİ
Ah Tamara
YIKILAN BİR ŞEHRİN ANATOMİSİ
Doğunun Yıldızı Van
Sefername
Van'da Ermeni Devleti Denemesi -Belgelerle-
Van'da Ermeni Mezalimi (1895-1920)
Cumhuriyet Dönemi'nde Vangölü havzasında yapılan kamu harcamaları ve yatırımlar (1923-1950)
Çeşitli Yönleriyle Van
OSMANLI ORDUSUNDA DÖRT YIL (1915-1919)
Bizim Eller Van
Ermeni Dosyası
Zavallı bir kuşun feryadı
Şark Yıldızı
Sona
Seyahatname-i Hudud
Türkiye'de Ermeni Meselesi
Urartu Tarihi ve Kültürü
Tarihi hakikatler
Seyyahların Gözüyle Van XIX. Yüzyıl
Van Hayatının En Yakın Şahidi: Molla Hamid Ekinci
Vilayat-ı Şarkiye Mültecileri Unutulmuş Bir Göç Trajedisi (1915-1923)
1915 Van'da Ermeni İsyanı
Sadettin Paşa'nın Anıları
Van konulu kitaplar
2 Nisan 2018'in bir Vanlı olarak bana hatırlattıkları
Haber Yazılımı