301 Moved Permanently

Moved Permanently

The document has moved here.

Yazı Detayı
09 Şubat 2020 - Pazar 12:51
 
Evliya Çelebi Seyahatnamesi
Nedim İlikçi
 
 

Değerli okurlar; Evliya Çelebi sadece bizim için değil, dünya tarihi ve edebiyatı için de önem arz eden bir seyyahımızdır. Seyahatnamesi,  bizim için olduğu kadar dünya milletleri için de en saygın eserler arasında yer edinir. Bu sebeple seyahatnamesinin birçok dünya diline de tercümesi yapılmıştır.

Evliya Çelebi elli yıl boyunca gezip dolaştığı yerleri, seyahati esnasında yaşadığı,  gördüğü ve duyduğu her şeyi titiz bir şekilde yazdığı on ciltlik seyahatnamesine kaydeder. On ciltlik seyahatnamesinin dördüncü cildinde Anadolu'nun doğu ve güneydoğusunda gezinir. Akrabası olan ve Van'a vali olarak gönderilen Melek Ahmet Paşa ile beraber 09 Mart 1655 tarihinde Van'a gelmek üzere İstanbul'dan yola çıkar. Bu yolculukları yaklaşık üç ay sürer. Bitlis'ten Van'a gelirken geçtiği Ahlât, Adilcevaz, Erciş, Muradiye, Amik gibi yerleşim yerlerinden de bahseder.  05 Haziran 1655 tarihinde Van'a ulaşır.                                                                                                                                                 

Van'a gelirken Malatya, Diyarbakır, Bitlis'i gezer ve bu illeri detaylıca tasvir eder. Melek Ahmet Paşa'nın görevlendirmesi ile Tebriz, İsfahan, Bağdat, Basra, Musul, Mardin gibi illere ziyaretlerde bulunur. Bölgeyi gezerken geçtiği yerleşim birimleri hakkında da detaylı bilgiler verir. Bu ziyaretlerinde çevreyi gezer- dolaşır, insanlarla muhabbet eder, savaşlara katılır, ziyafetlere davet edilir, eşkıyalar ile karşılaşır ve birçok tehlikeler atlatır. Gördükleri, duydukları ve yaşadıklarını çok akıcı bir şekilde okuyucuya aktarır. Gezdiği bölgelerin mimari yapılarını, insanlarını, etnik yapılarını, inançlarını, gelenek ve göreneklerini, yeme ve içme özelliklerini, giyim ve kuşamlarını çok detaylıca tasvir eder.

Evliya Çelebi Van Gölü suyunun çamaşırları temizleme özelliğini şöyle bir hikâye ile anlatır:  "Süphan Dağını yuva edinmiş bir ejderha vardır. Bu ejderha zaman zaman yuvasından çıkarak insanlara zarar vermektedir. Hazreti Ali bu ejderhayı gelip öldürür. Ancak ejderhanın kanı Hazreti Ali'nin atı Düldül'e ve hırkasına bulaşır. Hazreti Ali ejder kanı ile bulanmış hırkasını Van Denizi'nde yıkarken elinden bir parça sabunu Van Denizi'ne düşer. Peygamberin damadı,  Ali Kerrar-ı Veli :" İlahi, bu denizde esvabını (kıyafetlerini) yıkayanların esvablarını, benim sabunumla kıyamete kadar pak ve tertemiz eyle" diye dua ettiğinden halen günümüzde Van Gölü zehir gibi acı iken sabunsuz bir çeşit beyaz esvap yıkanır ki diller ile anlatılmaz."der…

Van Kalesi hakkında" Nice bin okçu pehlivanlar aşağıdan ok atıp kaleyi aşıramamışlardır. Ama Sultan IV. Murad Han Revan Kalesini fethedip bu Van'a geldiğinde Pehlivan Sarı Solak'a ve Koca Hacı Süleyman'a ok attırıp Van Kalesini aşırmışlardır. Gerçekten de mavi bulutlar içinde görünmez seçkin bir kaledir."der…

Van'ın iklimini anlatırken, "Van'ın sonsuz hayat veren havası" başlığı altında:" Bu Van'ın suyu ve havası çok tatlıdır. Yavaş esen rüzgârı bu şehre mahsus olduğundan küçük-büyük bütün insanları düzgün yapılı, sağlıklı, sağlam bünyeli, dev elli olurlar. Kışın orta derecede soğuklukta olduğundan yazı-kışı güzeldir."der…

Bu ciltte Van Valisi Melek Ahmet Paşa'nın Bitlis Emiri Abdal Han üzerine yaptığı sefer önemli yer tutar. Bu seferin sebeplerini, sonuçlarını ve bu sefer sırasında yaşananları detaylı bir şekilde anlatır.

Evliya Çelebi on ciltlik seyahatnamesinin her cildinde farklı yöreleri anlatmaktadır. Seyahatnamesinin dördüncü cildinde Bağdat, Basra, Diyarbakır, İsfahan, Malatya, Mardin, Musul, Tebriz ve Van'ı kapsayan seyahatlerini anlatmaktadır. Seyahatnamesinin dördüncü cildi Seyit Ali Kahraman ve Yücel Dağlı tarafından günümüz Türkçesi ile hazırlanmış ve iki cilt halinde Yapı Kredi Yayınları tarafından 2010 yılında basılmıştır. İki cilt toplam 921 sayfadan ibarettir. Evliya Çelebi'nin Van ile ilgili anlatımları birinci ciltte bulunmaktadır. Evliya Çelebi yukarıda isimleri verilen büyük yerleşim yerlerinin yanında seyahati sırasında geçtiği birçok küçük yerleşim yerlerini hatta köyleri bile anlatmıştır. Van'ımızın ve bölgemizin 365 yıl öncesini Evliya Çelebi'nin anlatımı ile öğrenmek isteyen herkesin okuması gereken bir kitap olduğunu tavsiye ederim.

Kalın sağlıcakla…

 
Etiketler: Evliya, Çelebi, Seyahatnamesi,
Yorumlar
Diğer Yazılar
Van Demek Vatan Demek
Van Tarihi
Van Üçlemesi Gülü Astım Duvara
Hatıralarım "Ermeni Olaylarının İçyüzü"
Van Gölü'nün gemileri Tatvan'dan Bodrum'a yelken peşinde bir yaşam
Anadolu'da Amerikan Misyonerliği ve Misyon Hastaneleri (1880-1934)
Yakın tarihin canlı tanığı ZEVE
Arşiv Vesikalarıyla Ermeni Mezalimi ve Ermeniler
Kazım Karabekir Hayatım
XVI. ve XVII. Yüzyıllarda Van (1548-1648)
Ermeni Komitelerinin A'mal ve Harekât-I İhtilaliyyesi
GEÇMİŞTEN GELECEĞE VAN TÜRKÜLERİ-1 (Sözlü Kırık Havalar)
YÜKSEK YAYLANIN BAŞKENTİ VAN-TUŞPA Arkeolojik Rehber
Amerikan Misyonerlerinin Faaliyetleri ve Van İsyanları (1896)
Egido'nun hazin sonu
Ölüm ve sürgün Osmanlı Müslümanlarının etnik kıyımı (1821-1922)
Beş Türk Eyaletine Doğru
20. YÜZYIL DÖNEMECİNDE RUS GENERAL MAYEVSKY'NİN TÜRKİYE GÖZLEMLERİ VAN-BİTLİS VİLAYETLERİ ASKERİ İSTATİSTİĞİ
Ah Tamara
YIKILAN BİR ŞEHRİN ANATOMİSİ
Doğunun Yıldızı Van
Sefername
Van'da Ermeni Devleti Denemesi -Belgelerle-
Van'da Ermeni Mezalimi (1895-1920)
Cumhuriyet Dönemi'nde Vangölü havzasında yapılan kamu harcamaları ve yatırımlar (1923-1950)
Çeşitli Yönleriyle Van
OSMANLI ORDUSUNDA DÖRT YIL (1915-1919)
Bizim Eller Van
Ermeni Dosyası
Zavallı bir kuşun feryadı
Şark Yıldızı
Sona
Seyahatname-i Hudud
Türkiye'de Ermeni Meselesi
Urartu Tarihi ve Kültürü
Tarihi hakikatler
Seyyahların Gözüyle Van XIX. Yüzyıl
Van Hayatının En Yakın Şahidi: Molla Hamid Ekinci
Vilayat-ı Şarkiye Mültecileri Unutulmuş Bir Göç Trajedisi (1915-1923)
1915 Van'da Ermeni İsyanı
Sadettin Paşa'nın Anıları
Van konulu kitaplar
2 Nisan 2018'in bir Vanlı olarak bana hatırlattıkları
Haber Yazılımı