Error

An Error Was Encountered

The action you have requested is not allowed.

Yazı Detayı
24 Kasım 2015 - Salı 17:31
 
Dünya ve Türk Anayasalarında Yemin Konusu
Veysel Selen
 
 

1 Kasım seçimleri sonrası milletvekillerinin Anayasa gereği yemin etmeleri sırasında Ağrı Milletvekili Leyla Zana'nın yemin metninde bir sözcüğü değiştirmesiyle yemininin geçersiz sayılması, Anayasa'da yemin konusunu yeniden gündemimize taşıdı.

Yemin; Allah'ı veya kişice kutsal sayılan değerleri tanık göstererek yerine getirilecek görevlerde sözünü tutacağına dair verilen sözdür. Sosyalist ülkeler (Çin, Laos, Kuzey Kore, Küba) Anayasalarında yemin yoktur. Sosyalist olmasına rağmen sadece Vietnam Anayasasında milletvekilleri ve tüm kamu görevlileri "halka , anayasaya ve anavatana sadakat "yemini eder. ABD'de Başkan göreve başlamadan halka açık biçimde İncil'e el basarak yemin eder. Avrupa ülkelerinin tümünde yemin vardır. Yunan Anayasasında Hıristiyan olanlar dini önderler eşliğinde İncil üzerine yemin ederler. Diğer dinlerden olanlar kendi kutsal kitapları üzerine sadakat yemini ederler. Polonya Anayasasında da dini ağırlıklı yemin olup yeminden çekinenlerin milletvekilliği düşer. Pakistan Anayasasında besmeleyle başlayan ayrıntılı ve güçlü şekilde dini yemin vardır. İran, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Bahreyn, Irak, Mısır dahil tüm ülkeler çeşitli biçimlerde yemin eder ve Allah'ın kendilerine yardımcı olmasını ister.

Bizim Anayasalarımızda yeminin yeri nedir diye baktığımızda, Osmanlı İmparatorluğu dönemindeki ilk anayasamız olan 1876 Kanun-i Esasi'nin 46. maddesinde "Meclis-i Umumi üyeliğine seçilen veya atanan kişiler, Meclisin açılış töreninde, Sadrazam huzurunda yemin eder. O gün hazır bulunmayanlar ise mensup olduğu meclis heyeti (Ayan Meclisi veya Meclis-i Mebusan) toplandığında o heyetlerin başkanlarının önünde "Padişah Hazretlerinin şahsına ve vatanına sadakat ve Kanun-i Esasi hükümlerine ve kendilerine tevdi edilen vazifeye aykırı davranışlardan kaçınacağına Allah adına yemin eder. 1876 Kanun-i Esasisinde 8 Ağustos 1909'da yapılan değişiklikle Padişah da tahta geçince "vatan ve millete sadakat" yemini etme zorunluluğu getirildi.

Bağımsızlık Savaşımızı organize eden Büyük Millet Meclisi 1921 yılında kabul ettiği ve 23 maddeden oluşan Anyasamızda

"yemin" metni yoktur. 1921 Anayasasında tek değişiklik yapılmıştır o da  1. maddeye eklenen ( 29 Ekim 1923'te Cumhuriyetin ilanı nedeniyle) "Türkiye Devletinin şekli Hükümeti Cumhuriyettir" cümlesidir.

24 Temmuz 1924'de yapılan Cumhuriyetin ilk Anayasasının 2. faslındaki 16. maddesinde "yemin metni" yer alır

Madde 16: Mebuslar Meclise iltihak ettiklerinde şu şekilde tahlif olunurlar (andiçerler). "Vatan ve milletin saadet ve selametine ve milletin bila kaydü şart hakimiyetine mugayyir bir gaye takip etmeyeceğime ve cumhuriyet esaslarına sadakattan ayrılmayacağıma vallahi" şeklinde yemin ederlerdi. 10 Nisan 1928'de yapılan bir değişiklikle "vallahi" sözcüğü çıkarılarak yerine "...namusum üzerine söz veririm" şeklinde düzenlendi.

1961 Anayasasında milletvekili yemini 77. maddede "andiçme" başlığı altında şöyle oldu:

Madde 77: Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri görevlerine başlarken şöyle andiçerler: " Devletin bağımsızlığını, vatanın ve milletin bütünlüğünü koruyacağıma; milletin kayıtsız, şartsız egemenliğine, demokratik ve laik cumhuriyet ilkelerine bağlı kalacağıma ve halkın mutluluğu için çalışacağıma namusum üzerine söz veririm"

1982 Anayasasında yemin metni 81. maddede düzenlenmiştir.

Madde 81: Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, göreve başlarken aşağıdaki şekilde andiçerler: " Devletin varlığı bağımsızlığını, vatanın ve milletin bölünmez bütünlüğünü, milletin kayıtsız ve şartsız egemenliğini koruyacağıma; hukukun üstünlüğüne, demokratik ve laik cumhuriyete ve Atatürk ilke ve inkılaplarına bağlı kalacağıma; toplumun huzur ve refahı, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde herkesin insan haklarından ve temel haklarından ve temel hürriyetlerden yararlanması ülküsünden ve Anayasaya sadakattan ayrılmayacağıma; büyük Türk Milleti önünde namusum ve şerefim üzerine andiçerim."

Biraz karmaşık ve yorucu bu metnin değişmesini isteyenler gibi kesinlikle değişmesin diyenler de var, MHP gibi.  Her Anayasamızda farklı biçimde bir söz alınma olduğu esas alınırsa üstünde birlik sağlanan daha kısa temel özelliklere değinen bir "yemin" metni düzenlenebilir. Namus ve şeref gibi "Allah"'ın tanıklığı eklenebilir ya da sadece "söz veriyorum" la yetinilebilinir.

Günümüz anayasalarında yemin/ andiçme anayasaların bağlayıcılığı ve üstünlüğünü sağlayan bir araç olarak görülmektedir, ancak yemin yapılmaması karşısında "maddi" bir yaptırım yoktur. 1982 Anayasası ve Meclis İç Tüzüğü de yemin etmeme halinde nasıl bir yaptırım uygulanacağını düzenlememiştir. Evet göreve başlarken "yemin" edileceği ancak yemin edilmemesi halinde ne olacağı belirtilmemiştir. Yorum yoluyla yemin etmeyen bir vekilin göreve başlayamayacağı, dolayısıyla 1 ay içinde 5 bileşimde mazeretsiz yemin etmemesi halinde yasama çalışmalarına katılamayacağı ancak milletvekilliğini seçilmekle hak ettiği için milletvekilliğinin süreceği, maaşını alacağı, her türlü haktan yararlanacağı esastır.

 
Etiketler: Dünya, Türk, Anayasalarında, Yemin, Konusu
Yorumlar
Diğer Yazılar
Van'ın Kurtuluşu
65 yaşa sokağa çıkma yasağının çağrıştırması sonucu anılara yolculuk
Elazığ Depreminin Hatırlattıkları
Hala umut var mı?
Üzgünüm
Bu kadar vefasız olmayın...
Van'ın önce Rus ardından Ermeni İşgalinden Kurtuluşunun 100 Yılı
Hayalden Gerçeğe Van'la Yüzleşmek
Kim ne kadar yerli, ne kadar milli
Nasıl Bir Van...!
Vansesi Gazetesi 80 Yaşında
Van'a yeni atanan Vali Murat Zorluoğlu'na açık mektubumdur
"Van için ne yapalım"
Edebiyatta ve sanatta Van
Doğu ve Güneydoğu'da Cazibe Merkezli Destek Programı ( Bir Parmak Bal Mı?)
Milletvekillerine sesleniyorum
İsmet İnönü'yü Anarken
Gene terör
Yine terör
Terör/ daha kaç kez, kaç yıl, kaç kuşak yüreğimiz yanacak
Orda bir köy var uzakta, o köy bizim köyümüz değil
Van Büyükşehir Belediyesi ve ilçe belediyelerinde yeni dönem
Başkanlık
ABD'de Trump'ın Başkan seçilmesi ve sıradanlığın (vasatın) önlenemez yükselişi
Söz konusu Cumhuriyetse gerisi teferruattır
Biz Cumhuriyeti ve onu armağan eden Atatürk'ü neden sevdik
Depremle yaşamak
Van Gölü feryat ediyor
Van, kendi göbeğini, kendi kesmek zorunda
Ortadoğulu liderlerin dayanılmaz zaafları
"Halk Arenası Programı" ve Uğur Dündar'in Üstlendiği Misyon
Eylül Fırtınası
AT İZİNE KARIŞAN İT İZİ
Bu Kaçıncı Bahar
Darbelerin Toplumsal Etkileri
Darbeler, İhtilaller, Kalkışmalar ve Edebiyat
Umut yok
Yalan Rüzgarı
Güvercin tedirginliği...
Recep Tayyip Erdoğan eline geçen bu inanılmaz şansı değerlendirebilecek mi?
Bu kaçıncı darbe...
O gece- büyük yalnızlık
Yönetici Farkı
"Van için ne yapalım"
EN BÜYÜK TEHLİKE.... İÇ SAVAŞ
Binmişiz bir alamete gidiyoruz kıyamete
Zürriyeti Arttıracağız, Neslimizi Çoğaltacağız
Almanya'yı kınayalım, peki bizim hükümetimizi alkışlayalım mı?
2018 Van'ın Ermeni Çetecilerinden Kurtarılışının 100 Yılı
Direnme hakkı ve Bursa nutku
Kentlerin kaderi ve kişiler
Ülkenin yakıcı gerçeği ve yöneticilerin kendi gerçekleri
Laiklik ve 1919
Van- Artos Dağı Efsanesi
23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı Kutlu Olsun
Van Kültür ve Yardımlaşma Dernekleri
Müslüman ülkelerin sefaleti
"Van'ın Tarihi Dokusu Korunacak"
Beşiktaş'ın Yeni Stadyumu Hayırlı Olsun
Van Kızıl Gül’ü
2 Nisan 1918 Van'ın Ermeni Çetelerinden Kurtarıldığı Gün
Hukukun Guguk Hali
Çanakkale Zaferinin Açtığı Yol
Van için 25 yıl önce yazılmış bir güzelleme
Gücün Sınırlandırılması
Bu devlet, bildiğimiz o eski devlet değil
Karamsarlık
Başkanlık, ama nasıl?
Kürt Siyasetinin Açmazı -2-
Kürt Siyasetinin Açmazı
Neler Oluyor Bize?
Van Radyosu ve Bizim Radyo Günlerimiz
Demokrasinin Gücü -2
Demokrasinin gücü
Sebo Can
Gündönümü
Aralık ayının toplumsal bellekteki yeri
Van ruhsuz bir kent mi?
Basın tarihinin kara sayfaları
Huzur
"Ne Oluyor Bize"
G-20 Zirvesi Van Gerçeği- Kral Çıplak
Basit bir seçim analizi ve Van’ın açmazı
Genç ölümler
Çetin Altan ve Van Depremi
Elektrikle tanışma
Van yavaş yavaş şehirleşmeye başladı
Van yeni kuruluyordu
Van'a doğru yola koyulduk
Komutan Yahudi Tello'yu alnından öperek kutladı
Ermeni ayaklanması ve Van'ın kurtuluşu(2)
Ermeni ayaklanması ve Van'ın kurtuluşu
Merhaba
Haber Yazılımı