SANA YÜKLEDİĞİM ANLAM
VAN DENİZİ
VAN'LI
Van dostu Yavuz Donat
KİLİM
Yazı Detayı
25 Ağustos 2019 - Pazar 16:16
 
Cumhuriyet Dönemi'nde Vangölü havzasında yapılan kamu harcamaları ve yatırımlar (1923-1950)
Nedim İlikçi
 
 

Değerli okurlar; bu hafta sizlere Cumhuriyet Döneminde, Van Gölü Havzasında yer alan Van, Bitlis ve Muş'a bayındırlık, asayiş, eğitim, kültür, sağlık, madencilik, tarım, hayvancılık alanlarında yapılan devlet harcamaları ve yatırımlarını konu alan Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi öğretim üyesi Doç.Dr. Abdulaziz Kardaş tarafından hazırlanmış kitabı tanıtmaya çalışacağım.

Bilindiği üzere Osmanlı Devletinin son dönemlerinde yaşanan sosyal kargaşa ve savaşların yol açtığı yıkımlar nedeniyle Cumhuriyetin ilk yıllarında Türkiye'de kalkınmış bölge bulunmamaktadır. Bu dönemde kurulan hükümetler yeni devlet felsefesine uygun olarak imkânların elverdiği ölçüde yatırımlar yaparak bir kalkınma hamlesi başlatıyorlar. Bu çerçevede Van Gölü Havzasına da(Van, Bitlis, Muş) bayındırlık, karayolu, demiryolu, Van Gölü işletmesi, asayiş, eğitim, kültür, sağlık, maden işletmeleri, tarım, ziraat vb. alanlarda ödenekler ayrılıyor ve yatırımlar yapılıyor. Bu kitapta yukarıda saydığım alanlarla ilgili yatırımların neler olduğunu ve bu yatırımların miktarı, niteliği, niceliği ve sonuçları hakkında ayrıntılı bilgilere ulaşabileceksiniz. Bu eseri okumakla, İlimizin ve bölgemizin son yüzyılda nereden nereye geldiğini takip etme ve tespit etme şansını yakalayacaksınız. Bu eserin bu alanda yapılmış tek derli toplu çalışma olduğunu belirtmek isterim.

Kitap 1923-1950 yılları arasında hemen hayatın her alanında Van Gölü Havzasına yapılmış olan devlet yatırımlarını konu edinmektedir. Kitap hazırlanırken Askeri Tarih ve Stratejik Etüt Daire Başkanlığı Arşivi, Atatürk Arşivi, Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi, Başbakanlık Osmanlı Arşivi, Cumhurbaşkanlığı Arşivi, İsmet İnönü Arşivi, İçişleri Bakanlığı Arşivi, Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü Arşivi, Türkiye Büyük Millet Meclisi Arşivi, Türkiye Kızılay Arşivinden ve resmi kurumlarca yayınlanmış birçok kaynaktan yararlanılmıştır. Yararlanılan bu kaynakların ve Arşiv belgelerinin önemi kitabın önemini de bir kat daha artırmıştır.

Kitapta Van ve Van Gölü Havzası ile ilgili birçok bilgi bulunmaktadır. Ben ilgimi çeken iki bilgiyi sizlerle paylaşmak istiyorum. 

Kitapta Hilal-ı Ahmer Cemiyeti (Kızılay) arşivinden alınan bir belgede şöyle denmektedir;"Milli mücadele yıllarında Van Vilayetinde Hilal-ı Ahmer Cemiyeti'nin şubesi bulunmamaktaydı. Bu nedenle cemiyet adına Van'da yardımları Sıhhiye Müdürü Ali Rıza Bey tarafından toplatılırdı. Büyük taarruzun zaferle sonuçlanmasından sonra Ali Rıza Bey vasıtasıyla büyük bir bağış faaliyeti başlatılmıştı. Bunun sonunda Ekim 1922'de Van merkezden 101.970 kuruş, askeriye vasıtasıyla Sımko İsmail Ağa'dan 38.800 kuruş ve Adilcevaz Kazasından 36.570 kuruş yardım toplanmıştı. Bunların yanında Saray Kazasından 10.680 kuruş, Gevaş Kazasından 30.650 kuruş ve Erciş Kazasından 73.076 kuruş toplanmıştı. Toplanan bu paralar Ekim 1923'te Ziraat Bankası vasıtasıyla Ankara'ya gönderilmişti."

Kitapta Van'ın sağlık alanındaki durumunu anlatan TBMM arşivinden alınan bir belgede şöyle bir bilgi paylaşılmıştır;"TBMM'de 1924 bütçesi görüşmelerinde Van Mebusu Hakkı Ungan Bey Van'ı kastederek,"düşman işgalinden bu yana, memleketin bazı yerlerine hiçbir doktor gitmemiştir. Oralarda ya bir sıhhiye müdürü vardır veyahut o da gitmemiştir. Böyle yerlerde emrazı sâriye (bulaşıcı hastalıklar)daha da yayılmıştır."demişti. Hakkı Bey ayrıca buralarda ilacın yetersiz olduğu, hastane ve dispanserin bulunmadığını belirterek, bu konuda Sıhhiye Vekilinden açıklama yapmasını istemişti. Sıhhiye Vekili Dr. Refik Bey, şikâyetlerin doğru olduğunu belirttikten sonra, doktorların az bir maaşla uzak yerlere gitmek istemediklerini çıkarılan zorunlu hizmet kanunuyla Yatılı Tıp Talebe Yurdu'ndan personelin de bu tip yerlerde görevlendirileceğini belirtmişti."

Kitap yayınlandığı dönemde Yrd. Doç. Dr. olan Abdulaziz Kardaş tarafından yazılmış, Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları tarafından yayına hazırlanmış ve Girişim Matbaacılık tarafından 2015 yılında basılmıştır. Kitap 533 sayfadan ibarettir. Cumhuriyet sonrası hemen her alanda Van ve Van Gölü Havzasına yapılan yatırımları öğrenmek isteyen her bireyin okuması gereken bir kitap olduğunu belirtiyorum. İyi okumalar diliyorum.

Kalın sağlıcakla…

 
Etiketler: Cumhuriyet, Dönemi'nde, Vangölü, havzasında, yapılan, kamu, harcamaları, ve, yatırımlar, (1923-1950),
Yorumlar
Diğer Yazılar
KİLİM
VAN'DA GÖÇ HAREKETLERİ
Alıntılar ve Fotoğraflarla 1914 ÖNCESİ ERMENİ KÖY HAYATI
V. ULUSLARARASI VAN GÖLÜ HAVZASI SEMPOZYUMU
ANILARLA ESKİ VAN’A DOĞRU BİR YOLCULUK
Sultan II. Abdulhamid Döneminde Van Vilayeti
Van Kent Araştırmaları
Yakın Tarihimizde Van Uluslararası Sempozyumu
VAN VE ÇEVRESİNDE ERMENİ İSYANLARI(1896-1916)
İngiliz Konsolos James Brant'ın Gözüyle Doğuda Değişim Yılları (1836-1852)
Doğu Anadolu ve Urartular
Görenlerin Gözü ile Van'da Ermeni Mezalimi
Van yatırları ve menkıbeleri
Van Mutfak Kültürü
Van Efsaneleri
Osmanlı Arşiv Belgelerinde Van
Ermeniler ve 1915 Tehcir Olayı
Van Tarihi ve Kürtler Hakkında Tetebbuat
Van Demek Vatan Demek
Evliya Çelebi Seyahatnamesi
Van Tarihi
Van Üçlemesi Gülü Astım Duvara
Hatıralarım "Ermeni Olaylarının İçyüzü"
Van Gölü'nün gemileri Tatvan'dan Bodrum'a yelken peşinde bir yaşam
Anadolu'da Amerikan Misyonerliği ve Misyon Hastaneleri (1880-1934)
Yakın tarihin canlı tanığı ZEVE
Arşiv Vesikalarıyla Ermeni Mezalimi ve Ermeniler
Kazım Karabekir Hayatım
XVI. ve XVII. Yüzyıllarda Van (1548-1648)
Ermeni Komitelerinin A'mal ve Harekât-I İhtilaliyyesi
GEÇMİŞTEN GELECEĞE VAN TÜRKÜLERİ-1 (Sözlü Kırık Havalar)
YÜKSEK YAYLANIN BAŞKENTİ VAN-TUŞPA Arkeolojik Rehber
Amerikan Misyonerlerinin Faaliyetleri ve Van İsyanları (1896)
Egido'nun hazin sonu
Ölüm ve sürgün Osmanlı Müslümanlarının etnik kıyımı (1821-1922)
Beş Türk Eyaletine Doğru
20. YÜZYIL DÖNEMECİNDE RUS GENERAL MAYEVSKY'NİN TÜRKİYE GÖZLEMLERİ VAN-BİTLİS VİLAYETLERİ ASKERİ İSTATİSTİĞİ
Ah Tamara
YIKILAN BİR ŞEHRİN ANATOMİSİ
Doğunun Yıldızı Van
Sefername
Van'da Ermeni Devleti Denemesi -Belgelerle-
Van'da Ermeni Mezalimi (1895-1920)
Çeşitli Yönleriyle Van
OSMANLI ORDUSUNDA DÖRT YIL (1915-1919)
Bizim Eller Van
Ermeni Dosyası
Zavallı bir kuşun feryadı
Şark Yıldızı
Sona
Seyahatname-i Hudud
Türkiye'de Ermeni Meselesi
Urartu Tarihi ve Kültürü
Tarihi hakikatler
Seyyahların Gözüyle Van XIX. Yüzyıl
Van Hayatının En Yakın Şahidi: Molla Hamid Ekinci
Vilayat-ı Şarkiye Mültecileri Unutulmuş Bir Göç Trajedisi (1915-1923)
1915 Van'da Ermeni İsyanı
Sadettin Paşa'nın Anıları
Van konulu kitaplar
2 Nisan 2018'in bir Vanlı olarak bana hatırlattıkları
Haber Yazılımı