Error

An Error Was Encountered

The action you have requested is not allowed.

Yazı Detayı
20 Şubat 2017 - Pazartesi 14:18
 
Çay ne say ne
Dr. Mine Kılavuz Ongün
 
 

Bizim ellerde  çay, kendi  başına teferruatlı  bir kültür oluşturmuştur.Çay bize göre sayılası bir şey olmamıştır.İçilesidir o: Hararetin varsa içilen,hatır için içilen,hatta  zorla içilen mübarek bir içecektir.

Evet çay bir kültürdür içimizi ısıtan; tuzlu balıktan sonra harareti dindiren,dost sofralarındaki  sıcaklığı artıran.Yanındaki kıtlama şekeri,hani adet yerini bulsun diyedir,dostların sohbeti   tatlandırmaya  yeter damağımızı.Şekeri  çayın içine atmayışımız işte  bu yüzdendir.Bu yüzdendir  yanına çay kaşığı koymayışımız.Yanında bir de limon olsun isteriz çayın.O güzel kokusuyla açsın sohbetin yolunu.Ayva veya gül şurubu da varsa yanında değmesinler bu keyfe.Ve tabi ki  semaverle şenlenmeli muhabbetin sofrası.Semaver  çaya lezzet verir,çayı da sohbeti de sıcak tutar.

Çay bir yudum istirahat vadederken içene,derdi tasayı da paylaştırır,dost sohbetlerini sürükler.Çünkü çay yalnız başına içilmez.

İsmi bile samimiyet ifade eder onun".Hadi  bir çay demle geliyorum" dediğin.

Bizim ellerde içilesi çay taze olmalıdır,hatta kaymağı da üzerinde olmalıdır ki tazeliği belli  olsun.Tuzlu balık veya otlu peynir  yemişseniz eğer, çayın cazibesine diyecek söz bulunmaz.Bunları  yedikten sonra kaç semaver çay içeceğiniz size kalmştır.Neyse ki  semaver çayı içiyorsanız ,çayın bitmesi gibi bir derdiniz de yoktur.Suyu devamlı kaynar,  ateşi   devam ederse, üzerindeki dem  de bittikçe tazelenirse,her demlenen çayla sohbetin yolu bir kez daha açılır.Bizim ellerde işte bu yüzden "bir daha ister misin"sorusu  sorulmaz.Tam tersine ,"artık içmem" diyene biri "hatır",diğeri "zor çayı" dediğimiz  en az iki çay daha iktram edilir.Bu yüzden eğer  "tamam" diyecekseniz,bunu 2 bardak öncesinden söylemelisiniz.

Bizim ellerde"Çay içilmesi usuldendir ,teklifi gönüldendir  sözü ie  evinize ne sebeple gelinirse gelinsin ,misafirlere  mutlaka çay ikram edlir.Bu doğumda da böyledir,ölümde de böyle.Hal  böyle olunca ,yani doğumda da,ölümde de çay bu kadar yerleşmişken hayatmıza;onu ikram etme usulleri de önem kazanmıştır.İşte bu yüzden,çay ikramı da teferrut içerir.Yapılan ikramın düzgünlüğü,sunumda kullanılan malzemeler bile, bizce "seset" göstergesidir.Tabaklar porselen,bardaklar  ince belli olmalıdır.Yanında mevsimine göre ayva,limon,gül şurubu;  çerez ,kavurga,kurutulmuş elma,erik,armut.Bu keyfin mimarlarından biri olan  şeker makasları hemen hemen her evde bulunur.

Baharda ,yazda yapılan pikniklerin  en güzel enstrümanı semaver ve mangalken,semaveri ateşlemek için mangalda kor haline gelmiş kömüre pek de ihtiyaç duyulmaz.Çünkü semaverin yakılması öyle ustalıkla yapılır ki,daha mangal görevini tamamlamadan önce ,ilk posta çaylar içilmiş olur.Zaten pikniğe gidilirken ilk hazırlanan malzeme çay takımlarıdır.Eğer bunları almışsanız sizden kralı yoktur,geri kalan malzemeler nasıl olsa tamamlanır.

Çayla olan bu gönül bağı, seferberlik yıllarında bile devam etmiştir. O yılları yaşayan büyüklerimizin anlattıklarına göre, göç etmek zorunda kalan yöre insanı,semaverlerini de yanında götürmüşler ve böylece semaver,Anadolunun birçok yerinde de tanınmıştır.

   Bizim ellerde çay böyle derin bir kimliğe ve kültüre sahipken;sohbeti derin,sevgisi yoğun,lezzeti de yerinde olur elbet..Ve sonra bir gün bizim ellerden uzaklarda , bazen çayın öylesine içildiğini gördüğünüzde  üzülürsünüz.Sonra kendi kendinize hayallerinizi bardağıızla tokuşturup,çayın keyfini çıkarmaya devam edersiniz.O hayallerde "bir maniniz yoksa annemler size gelecek" diye haber salınan komşuların evinde içtiğiniz çaylar;daha çok içmek isterken ,utandığınız için içemediğiniz çaylar da olacaktır muhakkak.O halde o içemediğiniz çaylar için bir hatır çayı da benden için.Yanına limon doğrayıp, akide  şekerlerinizi  alarak…Sohbetinize de  rahmetli Fevzi Levendoğlu' nun Çay Namesi eşlik etsin:

Çay dediğin adedi beldedir

Biri demdir

İki ile üç kaidedir

Dört bedene faydadır

Çıktı beşe,sür on beşe

Olsun yirmi,versin neşe

Bu da bize düşen hisse

Çay ne,say ne

Ha iç…Ha iç…. Ha iç…

 
Etiketler: Çay, ne, say, ne,
Yorumlar
Diğer Yazılar
BİR ANNENİN HİKAYESİ
KARANTİNANIN GETİRDİKLERİ
Ulusal Egemenliğimiz 100 Yaşında
Mektepten mektup var
Dokunmak Değerlidir
Küresel Kriz: Salgın
Beyaz Önlük
Pembe mavi
Altın Bilezik
Boş mu dolu mu?
Hekime ve sağlık çalışanlarına yönelik şiddet için bir araya geldiler
Müküs (Bahçesaray) Denince
Tatlı Perşembe
Mahur Beste
Ahde Vefa-Zeve
2020 ile söyleşi
Kentin Hafızasından-5: Hikayeleriyle Halk Oyunları ve Türkülerden Örnekler
Kentin Hafızasından-4: Halk Hikayeleri ve Aşıklık Geleneği
Kentin Hafızasından -3: Yaşayan ve yaşanan gelenekleriyle Van'da düğün dernek
Kentin Hafızasından-2 1915
Kentin Hafızasından Kısa Kısa -1 Dünyada Van, Ahirette İman
İnsan Okuryazarlığı
Spor ayakkabısı
YAZLIK MI KIŞLIK MI?
Utkuya giden umutlu yolculuğun mektubu
Kır Kahvesi
Nemrut
Cumhuriyet fazilettir
Arap Saçı
Kısa Hikâyeler: Çeyiz
Bir Sevda Sırrı Saklar Hoşap Kalesi
Ada halleri
Şahin Hoca'nın Ardından
Ortak dilimiz barıştı
Kısa Hikâyeler: Aylardan Eylüldü
Kısa Hikâyeler 5: Bayramlık
Van'da bayram sofraları
Dama bahane bulmak
Kalem Kalem 82 Yıl
Van'dan Vaniköy'e 2 ve 3 (Haşmet Sırrı Akşener) ve Çoban Kapısı Efsanesi
Van'dan Vaniköy'e-Haşmet Sırrı Akşener-1
Sınav
Aynen
Yılın Annesi
Martla Gelenler
Evvel zaman içinde 5: Yuvayı dişi kuş yapar
Evvel zaman içinde 4: Padişahın Kız Evladı
Evvel zaman içinde 3: Ercişli Emrah ve Selvihan (Sebihan) hikâyesi 2. kısım
Evvel zaman içinde 2: Ercişli Emrah ve Selvihan (Selbihan) Hikâyesi
Evvel zaman içinde 1: Halk hikâyeleri ve masallar
Ev harabın pişiği
Sağlıkta geleneksel şiddet günleri
Taburcu olmak…
Kısa Kısa
Vangölü Yaşasın
Van yolcusu kalmasın
BAKLAVA BAĞLAMAK
Bildiğiniz gibi…
Tepebaşı Mahallesi -2: Geçmiş Zaman Olur Ki, Hayali Cihan Değer- Nedim Kılavuz'un anlatımıyla
Van Balığı
Sardunyalar
BAYRAM O BAYRAM OLA
ŞİFA NİYETİNE VAN MUTFAĞI
Miras
Yüzüncü Yılında 2 Nisan
Sebze Pazarı (Nedim Kılavuz'un Anlatımı İle)
GAZOZ KAPAKLARI
Tepebaşı Mahallesi
Nice 80 yıllara
Kıraathaneler- Van'da bir kıraathane
Kısa Hikayeler: 4 Sevgili Günlük
Kısa Hikayeler 3: Takvim Amca
Anneler vardır
ANNESİNİN DİLİNDEN,BABAMIN KALEMİNDEN
Bu da geçer ya hu !!
Kısa Hikayeler 2: Karpuz Kabuğu Suya Düştüğü Zaman
Van Yemekleri Dostları İle 2 Nisan'a Doğru
Çanakkale Ruhu: Vanlı Ali
Tıp Bayramı
8 Mart diye bir gün
Gül
Sağlıklı beslenme üzerine
Kısa Hikâyeler 1: Kareli Pantolon
Selam olsun
Haber Yazılımı