Error

An Error Was Encountered

The action you have requested is not allowed.

Yazı Detayı
04 Eylül 2016 - Pazar 17:03
 
Darbelerin Toplumsal Etkileri
Veysel Selen
 
 

Türkiye'de toplumu derinden etkileyen ikisi tarihe mal olmuş, sonuçları gözlemlenen, konuşulan darbe var. Bir de 15 Temmuz 2016'da başarısız olan ve yakıcılığı her gün yaşanan ve yarınlarda yol açacağı toplumsal etkinin bilinmediği, ancak diğer ikisiyle karşılaştırıldığında olası sonuçların görüleceği darbe var.

Gelin, çok derine inmeden, biraz yüzeysel bir irdelemenin ardından bu darbeleri ve yarattıkları toplumsal değişimleri gözleyelim.

Bilindiği gibi toplumu değiştiren, dönüştüren ve aynı zamanda yaralayan ilk derbemiz 27 Mayıs 1960 darbesidir.

Seçimle iş başına gelen bir iktidarı, (ne kadar haksız uygulamalar yapsa da), devirdiği için, ordunun alnına ilk "darbeci" lekesinin sürülmesinin de müsebbibidir.

Yargılamanın hukuk dışılığından tutun, iddianemelerin özel hayatı deşifre etmesine kadar, bir dönem devleti yönetenlere karşı takınılan hoyrat tavra kadar eleştirilir.

Başbakan ve iki bakanın asılmasına neden olan siyasi kararı veren mahkeme ve başkanı hala lanetle anılır. Gönüllerde açtığı yara günümüze kadar iyileşmemiştir. Günümüzde bile, yer yer, zaman zaman siyasetçiler, özellikle ordu ve CHP'yi yıpratmak için kullanır.

27 Mayıs 1960 darbesi sonrasında bir "Kurucu Meclis" eliyle yapılan anayasa toplumsal, siyasal, ekonomik ve kültürel alanda büyük etkiler yarattı.

12 Eylül 1980 darbesi, demokratik hakların kullanılmasında ve özgürlüklerin yaşanmasında halkla devlet arasındaki sürtüşmede devletin hazımsızlığı sonucu bir tepki darbesidir. Devletin anayasayla tanıdığı ve çoğu yavaş yavaş içselleşen hakların geri alınmasıdır.

Halkın burnunu sürttürmek adına, toplumun üstünden, özellikle solcuların (devrimcilerin) üzerinden, adeta bir silindir gibi geçmiştir. Silindir az buçuk sağın milliyetçi kesimini de altına almıştır.

12 Eylül 1980 darbesi en az dincilere zarar vermiştir, o zararı da başta Fethullah Gülen olmak üzere tüm dini cemaatlere devlet tercihli örgütlenme, devlette yer alma izniyle giderme şansı verilerek bir tür özür dilenmiştir.

Bu ön açma Turgut Özal'ın desteği, diğer sağ koalisyonlarla 2002'de önce iktidar yolunu açan dinci ittifakları doğurmuş, giderek güç zehirlenmesiyle 15 Temmuz 2016 darbesine ulaşmıştır.

12 Eylül 1980 darbesi ile 15 Temmuz 2016 darbesinin  bu içiçeliğinin, toplumda yarattığı tahribatı karşılıklı olarak ele alalım. 1980 darbesinin etkileri tarihe mal olmuş, ancak, etkileri günümüze kadar gelmiştir. 2016 darbesini etkileri el an yaşanıyorsa da, benzerlikleri ileride yaşayacağımız travmaların habercisi niteliğindedir.

Benim yaptığım bir ön çalışmadır, bu gözle bakılmalı.

 

12 Eylül 1980                                                                                                15 Temmuz 2016

3 milyona yakın gözaltı kararı verildi                                                      120 bine yakın gözaltı kararı var. (hergün yenileri                                                                                                         ekleniyor)

650 bin kişi gözaltına alındı                                                                   42 bine yakın gözaltı var (her gün artıyor)

210 bin dava açıldı                                                                               Dava sayısı henüz belli değil

230 bin kişi yargılandı                                                                           Yargılanacakların sayısı henüz belli değil

98.404 kişi örgüt üyeliğinden tutuklandı                                                     20.355 kişi şimdilik tutuklu

517 kişiye idam cezası verildi (50 kişinin idam edildi)                                    Günümüzde idam cezası yok

71 bin kişi TCK 141-142 ve 163'ten yargılandı                                               -----------

47 hakim savcı hakkında işlem yapıldı                                                       3691 hakim savcı açığa alındı 632 si tutuklandı

TSK'dan ihraç yok                                                                                  3725 kişi ihraç edildi.

TSK dan tutuklu yok                                                                               5700 kişi rütbeli rütbesiz tutuklu

Emniyetten ihraç yok                                                                              13 bine yakın emniyet mensubu rütbeli rütbesiz                                                                                                           ihraç edildi

388 bin kişinin pasaportu iptal edildi ya da pasaport verilmedi                          74.562 kişinin pasaportu iptal edildi.

37 bin kişi sakıncalı olduğu için işten atıldı                                                  100 bine yakın

30 bin kişi yurt dışına kaçtı  (mülteci oldu)                                                  500'e yakın kişi yurt dışına kaçtı

23.677 dernek kapatıldı                                                                         1229 vakıf ve dernek kapatıldı

Kapanan üniversite yok                                                                          15 üniversite kapandı

Kapanan öğretim kurumu yok                                                                  1061 öğretim kurumu kapatıldı

Bir sendika kapandı mal varlığına el konuldu                                               19 sendika, konfederasyon, federasyon kapandı

Kapatılan öğrenci yurdu yok                                                                     823 öğrenci yurdu kapatıldı

Kapatılan hastahane yok                                                                         35 sağlık kuruluşu ve hastahane kapatıldı

400 gazeteci tutuklandı                                                                          75 gazeteci tutuklandı (şimdilik)

14 gazete için dava açıldı                                                                       130 basın yayın kurumu kapatıldı

Tablo yukarıda 12 Eylül 1980 nin tablosunun yarattığı travma günümüze kadar etkisini sürdürdü. Toplumu, toplum devlet ilişkisini etkiledi.

15 Temmuz 2016 başarısız darbesinin yukarıdaki tablodan görüldüğü gibi etkileri de çok sarsıcı olacak.

Bir çok aile için ekonomik yokluk yaratacak, yeni arayışlar, yeni ittifaklar yaratacak.

Her iki darbede de, "kurunun yanında, çok yaş da yandı" Yaşların mağduriyeti hala kanıyor. Bu nedenle çok dikkatli olmalı, hep hukuk içinde kalınmalı.

 

 
Etiketler:
Yorumlar
Diğer Yazılar
Van'ın Kurtuluşu
65 yaşa sokağa çıkma yasağının çağrıştırması sonucu anılara yolculuk
Elazığ Depreminin Hatırlattıkları
Hala umut var mı?
Üzgünüm
Bu kadar vefasız olmayın...
Van'ın önce Rus ardından Ermeni İşgalinden Kurtuluşunun 100 Yılı
Hayalden Gerçeğe Van'la Yüzleşmek
Kim ne kadar yerli, ne kadar milli
Nasıl Bir Van...!
Vansesi Gazetesi 80 Yaşında
Van'a yeni atanan Vali Murat Zorluoğlu'na açık mektubumdur
"Van için ne yapalım"
Edebiyatta ve sanatta Van
Doğu ve Güneydoğu'da Cazibe Merkezli Destek Programı ( Bir Parmak Bal Mı?)
Milletvekillerine sesleniyorum
İsmet İnönü'yü Anarken
Gene terör
Yine terör
Terör/ daha kaç kez, kaç yıl, kaç kuşak yüreğimiz yanacak
Orda bir köy var uzakta, o köy bizim köyümüz değil
Van Büyükşehir Belediyesi ve ilçe belediyelerinde yeni dönem
Başkanlık
ABD'de Trump'ın Başkan seçilmesi ve sıradanlığın (vasatın) önlenemez yükselişi
Söz konusu Cumhuriyetse gerisi teferruattır
Biz Cumhuriyeti ve onu armağan eden Atatürk'ü neden sevdik
Depremle yaşamak
Van Gölü feryat ediyor
Van, kendi göbeğini, kendi kesmek zorunda
Ortadoğulu liderlerin dayanılmaz zaafları
"Halk Arenası Programı" ve Uğur Dündar'in Üstlendiği Misyon
Eylül Fırtınası
AT İZİNE KARIŞAN İT İZİ
Bu Kaçıncı Bahar
Darbeler, İhtilaller, Kalkışmalar ve Edebiyat
Umut yok
Yalan Rüzgarı
Güvercin tedirginliği...
Recep Tayyip Erdoğan eline geçen bu inanılmaz şansı değerlendirebilecek mi?
Bu kaçıncı darbe...
O gece- büyük yalnızlık
Yönetici Farkı
"Van için ne yapalım"
EN BÜYÜK TEHLİKE.... İÇ SAVAŞ
Binmişiz bir alamete gidiyoruz kıyamete
Zürriyeti Arttıracağız, Neslimizi Çoğaltacağız
Almanya'yı kınayalım, peki bizim hükümetimizi alkışlayalım mı?
2018 Van'ın Ermeni Çetecilerinden Kurtarılışının 100 Yılı
Direnme hakkı ve Bursa nutku
Kentlerin kaderi ve kişiler
Ülkenin yakıcı gerçeği ve yöneticilerin kendi gerçekleri
Laiklik ve 1919
Van- Artos Dağı Efsanesi
23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı Kutlu Olsun
Van Kültür ve Yardımlaşma Dernekleri
Müslüman ülkelerin sefaleti
"Van'ın Tarihi Dokusu Korunacak"
Beşiktaş'ın Yeni Stadyumu Hayırlı Olsun
Van Kızıl Gül’ü
2 Nisan 1918 Van'ın Ermeni Çetelerinden Kurtarıldığı Gün
Hukukun Guguk Hali
Çanakkale Zaferinin Açtığı Yol
Van için 25 yıl önce yazılmış bir güzelleme
Gücün Sınırlandırılması
Bu devlet, bildiğimiz o eski devlet değil
Karamsarlık
Başkanlık, ama nasıl?
Kürt Siyasetinin Açmazı -2-
Kürt Siyasetinin Açmazı
Neler Oluyor Bize?
Van Radyosu ve Bizim Radyo Günlerimiz
Demokrasinin Gücü -2
Demokrasinin gücü
Sebo Can
Gündönümü
Aralık ayının toplumsal bellekteki yeri
Van ruhsuz bir kent mi?
Basın tarihinin kara sayfaları
Huzur
Dünya ve Türk Anayasalarında Yemin Konusu
"Ne Oluyor Bize"
G-20 Zirvesi Van Gerçeği- Kral Çıplak
Basit bir seçim analizi ve Van’ın açmazı
Genç ölümler
Çetin Altan ve Van Depremi
Elektrikle tanışma
Van yavaş yavaş şehirleşmeye başladı
Van yeni kuruluyordu
Van'a doğru yola koyulduk
Komutan Yahudi Tello'yu alnından öperek kutladı
Ermeni ayaklanması ve Van'ın kurtuluşu(2)
Ermeni ayaklanması ve Van'ın kurtuluşu
Merhaba
Haber Yazılımı